W teorii żeglowania rozróżniamy trzy rodzaje wiatru: rzeczywisty, własny i pozorny. Każdy z nich ma istotne znaczenie dla zrozumienia zasad żeglowania i efektywnego prowadzenia jachtu.

Wiatr rzeczywisty

Wiatr rzeczywisty to poziomy ruch powietrza względem powierzchni ziemi, wywołany warunkami meteorologicznymi i ukształtowaniem terenu. Jest to wiatr, który odczuwamy stojąc na lądzie lub na nieruchomym jachcie. Jego kierunek i siłę można zaobserwować na przykład patrząc na dym z komina fabrycznego lub fale na jeziorze układające się prostopadle do kierunku wiatru

Wiatr własny

Wiatr własny powstaje w wyniku ruchu obiektu, w tym przypadku jachtu. Jest to ruch powietrza wynikający z przemieszczania się jednostki, który zawsze wieje w kierunku przeciwnym do kierunku ruchu jachtu. Prędkość wiatru własnego jest równa prędkości poruszającego się obiektu.

Można go doświadczyć na przykład jadąc rowerem w bezwietrzny dzień.

Wiatr pozorny

Wiatr pozorny jest wypadkową wiatru rzeczywistego i własnego. Jest to wiatr, który bezpośrednio oddziałuje na żagle i jest odczuwany przez żeglarzy na poruszającym się jachcie. Jego siła i kierunek zmieniają się w zależności od prędkości jachtu oraz kursu względem wiatru rzeczywistego.

Charakterystyka wiatru pozornego:

1. Na kursach ostrych (pod wiatr) wiatr pozorny jest silniejszy i ostrzejszy od wiatru rzeczywistego
2. Na kursach pełnych (z wiatrem) wiatr pozorny jest ostrzejszy, ale słabszy od rzeczywistego
3. Płynąc dokładnie z wiatrem z prędkością zbliżoną do prędkości wiatru rzeczywistego, możemy prawie nie odczuwać wiatru pozornego na jachcie

Zrozumienie różnic między tymi rodzajami wiatru jest istotne dla efektywnego żeglowania. To właśnie wiatr pozorny decyduje o ruchu jachtu i to jego należy brać pod uwagę przy ustawianiu żagli i planowaniu manewrów. Wskaźnikiem wiatru pozornego na jachcie jest najczęściej wimpel – lekka chorągiewka przymocowana do topu masztu lub tzw. icek – kawałek lekkiej taśmy przymocowany do want.