SM Locja 5 – śluzy i mosty

Materiały szkoleniowe i testy dla kursu:

STERNIK MOTOROWODNY

Temat: Pływanie po rzekach, kanałach i śluzowanie

Czego dowiesz się z tego działu?

W tym rozdziale poznasz zasady bezpiecznego poruszania się:

– po kanałach
– w rejonie śluz
– pod mostami stałymi i zwodzonymi

Dowiesz się:

• jakie zagrożenia występują w wąskich drogach wodnych
• czym jest efekt kanałowy i jak wpływa na Twoją jednostkę
• jak bezpiecznie mijać i wyprzedzać duże statki
• jak przebiega śluzowanie krok po kroku
• jak przygotować jednostkę do wejścia do śluzy
• jakie obowiązują zasady pierwszeństwa i sygnalizacji
• jak odczytywać oznakowanie przęseł mostu
• jak reagować na sygnały świetlne mostu zwodzonego

Po ukończeniu tego działu będziesz:

✔ bezpiecznie prowadzić jednostkę w wąskich przejściach
✔ prawidłowo zachowywać się w śluzie
✔ rozpoznawać oznakowanie mostów
✔ unikać typowych błędów egzaminacyjnych

Pływanie po kanałach

Pływanie po kanałach

Kanał to sztuczna droga wodna zbudowana do żeglugi.
Najczęściej łączy jeziora lub rzeki.

nie ma nurtu
głębokość jest stała
brzegi są umocnione
zakręty są łagodne
kanały są zwykle wąskie

Pływanie kanałem jest technicznie łatwe – dopóki nie ma ruchu dużych jednostek.

Najważniejsze zagrożenie – efekt kanałowy

Duży statek płynący w wąskim kanale:

wypycha wodę przed dziobem (fala dziobowa)
wytwarza falę rufową
powoduje zasysanie wody przy burcie

Im większa prędkość statku, tym silniejsze zjawiska.

Dlatego w kanałach obowiązują ograniczenia prędkości i zakaz nadmiernego falowania.

Twoja prędkość musi być taka, aby:

nie powodować wysokiej fali
nie niszczyć umocnień brzegowych
nie zagrażać jednostkom stojącym przy brzegu
zachować pełną sterowność

Wyprzedzanie dużego statku w kanale

To manewr podwyższonego ryzyka.

Przed rozpoczęciem upewnij się, że:

masz wystarczająco dużo miejsca
nic nie płynie z przeciwka

Wyprzedzanie odbywa się po lewej burcie statku.

Co się dzieje fizycznie?

1️⃣ Przy zbliżaniu się do rufy – fala rufowa spycha dziób w lewo.
Musisz lekko kontrować w prawo.

2️⃣ Płynąc wzdłuż burty – pojawia się zasysanie do statku.
Utrzymuj bezpieczny odstęp i delikatnie koryguj sterem.

3️⃣ Przy dziobie statku – fala dziobowa spycha Cię w stronę brzegu.
Po minięciu dziobu wyraźnie odejdź i ustal własny kurs.

To nie jest manewr dla pośpiechu.

Mijanie dużego statku

Płyniesz możliwie blisko prawego brzegu (z zachowaniem bezpiecznej odległości).

1️⃣ Fala oddziobowa może spychać w stronę brzegu – koryguj sterem.
2️⃣ W trakcie mijania działa efekt przyciągania do burty statku.
3️⃣ Przy rufie pojawia się fala rufowa – przetnij ją pod kątem, nie prostopadle.

Najważniejsze zasady w kanale

utrzymuj umiarkowaną prędkość
trzymaj swoją stronę toru
przewiduj działanie fal i zasysania
nie blokuj drogi dużym jednostkom
manewruj spokojnie, bez gwałtownych ruchów

Kanał jest spokojny tylko pozornie.
Największym zagrożeniem jest brak wyobraźni i zbyt duża prędkość.

Przepływanie przez śluzy

Śluzy – jak to działa i jak się zachować

Czym jest śluza?

Śluza to urządzenie hydrotechniczne, które pozwala jednostkom pokonać różnicę poziomów wody.

Dzięki niej można przepłynąć:

wody niższej na wyższą
z wody wyższej na niższą

Śluzy budowane są:

przy zaporach i jazach
między jeziorami
na rzekach ze stopniami wodnymi

Z czego składa się śluza?

Śluza ma:

komorę (miejsce, gdzie wpływają jednostki)
wrota górne i dolne
przepusty do napełniania i opróżniania komory

Poziom wody w komorze zmienia się przez wpuszczanie lub spuszczanie wody.

Jak przebiega śluzowanie?

Z niższego poziomu na wyższy

Wpływasz przy otwartych dolnych wrotach.
Cumujesz na biegowo, wykładasz odbijacze.
Dolne wrota się zamykają.
Woda napływa do komory.
Luzujesz cumy – poziom wody rośnie.
Po wyrównaniu poziomu otwierają się górne wrota i wypływasz.

Z wyższego poziomu na niższy

Wpływasz przy otwartych górnych wrotach.
Cumujesz na biegowo, wykładasz odbijacze.
Górne wrota się zamykają.
Woda wypływa z komory.
Luzujesz cumy – poziom wody opada.
Po wyrównaniu poziomu otwierają się dolne wrota i wypływasz.

Co jest najtrudniejsze?

Śluzowanie odbywa się:

na małej przestrzeni
często z wieloma jednostkami
przy silnych wirach wody

Dlatego najważniejsze są:

mała prędkość
pełna kontrola jednostki
przygotowane cumy
odbijacze po obu stronach

Zasady w rejonie śluzy

Płyniesz z minimalną prędkością sterowną.
Zakaz wyprzedzania.
Kotwica musi być podniesiona.
Cumowanie tylko w miejscach dozwolonych.
Nie cumujemy do dalb prowadzących.
Wchodzimy po uzyskaniu zgody obsługi.
Małe jednostki nie mają prawa żądać osobnego śluzowania.

Pierwszeństwo poza kolejnością mają jednostki służb (administracja, policja, straż, służby państwowe).

W komorze śluzy

Cumy prowadzisz na biegowo (możliwość luzowania).
Nie uruchamiasz napędu po przycumowaniu.
Chronisz burty odbijaczami.
Luzujesz cumy podczas zmiany poziomu.
Wykonujesz polecenia obsługi.

Nie wychodzisz ani nie wpływasz bez wyraźnego sygnału.

Sygnalizacja śluzy

Wejście i wyjście regulują światła:

Zielone → można wpływać / wypływać
Jedno czerwone → czekaj
Dwa czerwone → śluza nieczynna
Czerwone + zielone → przygotuj się

Brak sygnału = nie wchodzisz.

Najważniejsze dla sternika

Śluza to miejsce o podwyższonym ryzyku.

Błędy wynikają najczęściej z:

zbyt dużej prędkości
nieprzygotowanych cum
braku luzowania podczas zmiany poziomu
uruchamiania silnika w komorze

Spokojny manewr = bezpieczne śluzowanie.

Przepływanie pod mostami

Mosty – jak bezpiecznie przejść

Most to budowla nad drogą wodną umożliwiająca ruch lądowy.
Dla sternika most oznacza:

ograniczoną przestrzeń
możliwe ograniczenie wysokości
wąskie przejście
zmienne warunki wiatru i zawirowania wody

Występują mosty:

stałe
zwodzone (podnoszone lub obrotowe)

Mosty stałe

Pod mostem przechodzimy wyłącznie przęsłem żeglownym.

Przęsła oznaczane są żółtymi rombami.

1 żółty romb
🔶
→ przęsło żeglowne
→ ruch dwukierunkowy

2 żółte romby (jeden nad drugim)
🔶
🔶
→ przęsło żeglowne
→ ruch jednokierunkowy

Jeżeli przęsło oznaczone jest znakiem zakazu – przejście jest zabronione.

Jeżeli oznaczone jest znakiem zalecenia – to tam powinieneś przejść.

Zasady przejścia pod mostem stałym

zmniejsz prędkość
ustaw jednostkę w osi przęsła
uwzględnij wiatr i znos
zachowaj bezpieczny odstęp od filarów
sprawdź wysokość całkowitą jednostki

Most to wąskie gardło – nie ma miejsca na korekty w ostatniej chwili.

Mosty zwodzone

Przejście regulowane jest sygnalizacją świetlną oraz poleceniami obsługi.

Zbliżając się do mostu:

zmniejsz prędkość
obserwuj światła
nie wyprzedzaj innych jednostek
w razie potrzeby zatrzymaj się przed znakiem nakazu

Sygnalizacja mostu zwodzonego

🔴 Czerwone światło
→ zakaz przejścia

🔴 + 🟢
→ most w trakcie otwierania
→ przygotuj się do przejścia

🟢 Zielone światło
→ przejście wolne

🔴
🔴
(dwa czerwone jedno nad drugim)
→ otwieranie wstrzymane

🟡 Żółte światło
→ dotyczy jednostek o małej wysokości
→ mogą przejść bez pełnego otwarcia

Brak sygnału = nie przechodzisz.

Najczęstsze błędy

zbyt duża prędkość
wejście pod nieoznakowane przęsło
brak sprawdzenia wysokości
ignorowanie sygnalizacji
brak uwzględnienia znosu przy bocznym wietrze

Najważniejsze dla sternika

Zmniejsz prędkość.
Ustaw się w osi.
Sprawdź wysokość.
Czytaj oznakowanie.

Spokojny manewr = bezpieczne przejście.

📌 ŚCIĄGAWKA – KANAŁY, ŚLUZY, MOSTY (5 minut przed egzaminem)

🔹 Kanał

Kanał = wąsko + bez nurtu + stała głębokość

Największe zagrożenie → efekt kanałowy

Duży statek powoduje:
• falę dziobową
• falę rufową
• zasysanie do burty

Zasady:
• umiarkowana prędkość
• trzymasz swoją stronę
• nie blokujesz dużych jednostek
• przewidujesz działanie fal

Wyprzedzanie dużego statku = manewr podwyższonego ryzyka.

🔹 Śluza

Śluza = pokonanie różnicy poziomów wody

Wpływasz → cumujesz na biegowo → luzujesz podczas zmiany poziomu

Najważniejsze:
• minimalna prędkość sterowna
• odbijacze po obu stronach
• kotwica podniesiona
• brak wyprzedzania
• wchodzisz tylko na zielone światło lub po zgodzie obsługi

Światła:
🟢 zielone → można wchodzić
🔴 jedno czerwone → czekaj
🔴🔴 dwa czerwone → śluza nieczynna
🔴 + 🟢 → przygotuj się

Brak sygnału = nie wchodzisz.

🔹 Most stały

Pod mostem przechodzisz tylko przęsłem żeglownym.

🔶 1 żółty romb
→ ruch dwukierunkowy

🔶
🔶
2 romby jeden nad drugim
→ ruch jednokierunkowy

Przed przejściem:
• zmniejsz prędkość
• ustaw się w osi przęsła
• sprawdź wysokość

🔹 Most zwodzony

🔴 czerwone → zakaz
🔴 + 🟢 → most się otwiera
🟢 zielone → przejście wolne

• nie wyprzedzasz
• nie przechodzisz bez sygnału

🔹 Najczęstsze błędy

• zbyt duża prędkość
• brak przygotowanych cum
• ignorowanie świateł
• brak kontroli przy falach dużych jednostek
• wejście pod niewłaściwe przęsło