SM_MOB – e-patenty

Materiały szkoleniowe i testy dla kursu:

STERNIK MOTOROWODNY

Temat: Człowiek za burtą (MOB)

Manewr: człowiek za burtą (MOB)

Czego dowiesz się z tego działu?

W tym rozdziale poznasz zasady postępowania w sytuacji wypadnięcia człowieka za burtę na jednostce motorowej.

Dowiesz się:
• jak wygląda prawidłowa reakcja w pierwszych sekundach
• jak oddalić śrubę od poszkodowanego
• jak bezpiecznie zawrócić i wrócić do rozbitka
• jak wybrać właściwy sposób podejścia w zależności od warunków
• jak podjąć człowieka z wody
• kiedy i jak wzywać pomoc
• jakie są najczęstsze błędy sterników
• jak zapobiegać wypadnięciu za burtę

Po ukończeniu tego działu będziesz:
✔ reagować automatycznie i spokojnie
✔ podejmować właściwe decyzje manewrowe
✔ minimalizować ryzyko kontaktu ze śrubą
✔ bezpiecznie podjąć człowieka z wody na śródlądziu i do 2 Mm od brzegu

Czym jest sytuacja „człowiek za burtą”?

Wypadnięcie człowieka za burtę to sytuacja bezpośredniego zagrożenia życia.

To zdarzenie, w którym każda sekunda ma znaczenie.

Najważniejsze zagrożenia:
• uderzenie śrubą
• utrata kontaktu wzrokowego
• wychłodzenie
• utrata przytomności
• znos przez wiatr lub prąd
• oddalenie się jednostki od poszkodowanego

Człowiek w wodzie jest mało widoczny.
Przy fali lub oślepiającym słońcu można go stracić z pola widzenia w kilka sekund.

Największym zagrożeniem w pierwszej fazie jest pracująca śruba.
Największym błędem jest chaos i brak jednoznacznych poleceń.

Natychmiastowa reakcja – pierwsze 10 sekund

Procedura podstawowa

Głośny okrzyk: „CZŁOWIEK ZA BURTĄ!”
Jedna osoba wskazuje ręką rozbitka i nie odrywa wzroku.
Sternik redukuje prędkość.
Rzucamy środek wypornościowy (koło, podkowę, kamizelkę, rzutkę) po stronie nawietrznej rozbitka.
Jeżeli jest ploter – wciskamy przycisk MOB.

Jeżeli sytuacja jest poważna – nawiązujemy łączność ze służbami ratowniczymi (na morzu: Mayday).

Oddalenie śruby – pierwszy ruch sterem

Pierwszym działaniem jest odsunięcie rufy i śruby od miejsca wypadnięcia.

• Człowiek za prawą burtą → skręć w prawo → rufa odchodzi w lewo (oddala się od człowieka).
• Człowiek za lewą burtą → skręć w lewo → rufa odchodzi w prawo (oddala się od człowieka).
• Człowiek za rufą → natychmiast manetka na luz i dopiero potem rozpocznij manewr powrotu.

Najpierw redukcja prędkości, potem manewr.
Śruba nie może pracować w bezpośredniej bliskości człowieka.

Powrót do rozbitka

Po ustabilizowaniu sytuacji wykonujemy powrót.

Najbezpieczniejsza zasada:
Wracaj możliwie własnym śladem.

W praktyce:
• szeroki nawrót 180–250°
• człowiek cały czas przed dziobem
• mała prędkość manewrowa

Nie wykonujemy gwałtownych zwrotów przy dużej prędkości.

Podejście – kluczowy moment

Zawsze analizujemy:
• kierunek wiatru
• kierunek prądu
• fale
• inne jednostki
• przeszkody

Zasada podstawowa:
Podejście wykonujemy pod wiatr lub pod prąd.

Dlaczego?
Daje to większą kontrolę i zapobiega znoszeniu jednostki na człowieka.

Człowiek powinien znaleźć się po zawietrznej stronie jachtu.

W końcowej fazie:
• minimalna prędkość
• krótkie impulsy napędu
• przed podjęciem – bieg jałowy

Silnik nie może pracować w bezpośredniej bliskości człowieka.

Metoda 1 - pod wiatr

Stosowana przy mniejszych jednostkach z niską burtą.

Procedura:
• ustaw się kilka długości jachtu poniżej człowieka w linii wiatru
• powoli podpływaj pod wiatr
• ostatni impuls naprzód około jednej długości jachtu od człowieka
• ważne gdy człowiek jest na wysokości dziobu silnik luz, człowieka podejmujemy z wody z silnikiem na luzie
• podejmowanie z burty

Zalety:
• dobra kontrola
• dziób ustawiony pod falę

Wady:
• ryzyko utraty widoczności przy wysokim dziobie
• trudniejsze jednoosobowo

Metoda 2 - dryfowanie z wiatrem

Dobra dla jednostek z wysoką burtą.

Procedura:
• ustaw się 1,5–2 długości jachtu nad człowiekiem względem wiatru
• ustaw jednostkę burtą do wiatru
• pozwól jej kontrolowanie zdryfować do rozbitka
• ważne gdy zniżasz się do człowieka silnik luz, człowieka podejmujemy z wody z silnikiem na luzie

Zalety:
• większa dowolność miejsca podjęcia
• osłonięcie człowieka od wiatru

Wady:
• jednostka ustawiona burtą do fali
• małe jednostki mogą zostać zniesione

Ważne!

Gdy łódź znajdzie się przy człowieku, silnik powinien być na luzie, czasami zaleca się wyłączenie silnika. Taką decyzje zawsze podejmuje skiper w zależności od okoliczności.

Podjęcie człowieka

Najbezpieczniej:
• przez platformę rufową
• przy użyciu drabinki
• przez najniższą część burty

W zimnej wodzie nie licz na pomoc rozbitka – mięśnie szybko słabną.

Jeżeli poszkodowany jest nieprzytomny:
• podejmowanie wymaga co najmniej dwóch osób
• unikaj podnoszenia pionowo przy podejrzeniu urazu

Po podjęciu:
• oceń stan
• zabezpiecz przed wychłodzeniem
• wezwij pomoc medyczną

Wezwanie pomocy

Na morzu:
• wywołanie Mayday (jeśli zagrożenie życia)
• kontakt z MRCC.

MRCC to skrót od Maritime Rescue Coordination Centre – Morskie Ratownicze Centrum Koordynacyjne.

W Polsce są to centra w Gdyni i Świnoujściu.
Koordynują akcje ratownicze na morzu – wysyłają jednostki SAR, śmigłowce, współpracują z WOPR, Policją i Strażą Graniczną.

Na śródlądziu:
• WOPR
• numer alarmowy 112

Pomoc wzywamy jak najwcześniej.

Zapobieganie – rola sternika

Najlepszy manewr MOB to taki, którego nie trzeba wykonywać.

Zapobieganie:
• ostrzeganie przed zmianą prędkości
• zakaz chodzenia po pokładzie przy dużej prędkości
• dzieci pod stałą opieką
• zakaz skakania na pomost przy podchodzeniu
• omówienie procedury przed rejsem

Najważniejsze wnioski

• Dowodzenie zmniejsza ryzyko.
• Gwałtowne manewry bez ostrzeżenia to częsta przyczyna wypadnięcia.
• Procedura musi być znana załodze wcześniej

📌 ŚCIĄGAWKA – CZŁOWIEK ZA BURTĄ (MOB) (5 minut przed egzaminem)

🔹 Pierwsze sekundy
• Krzyk: „CZŁOWIEK ZA BURTĄ!”
• Jedna osoba cały czas wskazuje rozbitka
• Redukcja prędkości
• Rzut środka wypornościowego
• Oddalenie śruby pierwszym skrętem

🔹 Oddalenie śruby
• Wypadł za lewą burtę → skręt w lewo
• Wypadł za prawą burtę → skręt w prawo
• Wypadł za rufę → najpierw luz
• Najpierw kontrola prędkości, potem manewr

🔹 Powrót
• Wracaj możliwie własnym śladem
• Szeroki, spokojny nawrót
• Rozbitek cały czas przed dziobem
• Mała prędkość manewrowa

🔹 Podejście
• Zawsze pod wiatr lub pod prąd
• Rozbitek po zawietrznej stronie
• Ostatnia faza – krótkie impulsy napędu
• Przed podjęciem – luz

🔹 Podjęcie
• Najniższa część burty / platforma rufowa
• Silnik nie pracuje w pobliżu człowieka
• Oceń stan i zabezpiecz przed wychłodzeniem

🔹 Wezwanie pomocy
• Jeżeli zagrożenie życia – Mayday / 112
• Pomoc wzywamy jak najwcześniej

🔹 Najczęstsze błędy
• Utrata kontaktu wzrokowego
• Zbyt duża prędkość przy podejściu
• Pracująca śruba przy burcie
• Chaos i brak jednoznacznych poleceń

🔹 Zapamiętaj
Najpierw kontrola.
Potem manewr.
Śruba nie pracuje przy człowieku.
Spokój sternika ratuje życie.

E-patenty
Kursy żeglarskie i motorowodne on-line