Materiały szkoleniowe i testy dla kursu:
STERNIK MOTOROWODNY
Temat: Eksploatacja silników jachtowych
Zawartość strony: Eksploatacja silników jachtowych
Obsługa i konserwacja silników
Obsługa i konserwacja silników
Podczas eksploatacji i obsługi silnika jachtowego należy zwrócić uwagę między innymi na następujące kwestie:
- jeżeli na linii paliwowej znajduje się separator wody, to minimum raz na 40 godzin pracy silnika należy sprawdzić, czy znajduje się w nim woda – jeśli woda się pojawi, to należy ją spuścić odkręcając śrubę lub zaworek u dołu separatora. Łatwo będzie zaobserwować obecność wody w separatorze o przezroczystych ściankach – będą 2 warstwy, jeżeli separator nie jest przezroczysty – po prostu należy zlać profilaktycznie około 0,1 l cieczy z tego urządzenia. Coraz częściej spotyka się separatory z pływakowym zaworem odcinającym przepływ paliwa w sytuacji zgromadzenia się nadmiaru wody. Zawór zostanie ponownie otwarty po spuszczeniu wody z separatora.
- przed uruchomieniem silnika zaburtowego należy się upewnić, że czerpnia wody chłodzącej jest zanurzona w akwenie (z reguły znajduje się ona na spodzinie). Innymi słowy, uruchomić silnik poza akwenem (w serwisie lub w celu przepłukania układu chłodzenia) należy podłączyć wąż z wodą bieżącą do specjalnego przyłącza w silniku lub założyć na czerpnię specjalne „słuchawki” dostarczające wodę bieżącą do układu chłodzenia silnika.
- należy pamiętać, aby każdorazowo po użyciu silnika na wodach morskich przepłukać układ chłodzenia słodką wodą. Można to przeprowadzić podając słodką wodę na słuchawki i uruchamiając silnik na kilka minut lub można skorzystać z serwisowych przyłączy wody słodkiej (opcja u specjalnych „dostawców”).
- współczesne silniki zaburtowe są wyposażone w liczne czujniki dbające zarówno o bezpieczeństwo użytkownika, jak i samego silnika. Te czujniki, między innymi, zabezpieczają przed uruchomieniem silnika, gdy manetka nie jest w pozycji „neutral”. Ponieważ te czujniki mogą być zlokalizowane zarówno w manetce jak i przy silniku, w przypadku pojawienia się luzów na cięgnach sterujących może się zdarzyć, że mimo manetki ustawionej na „neutral” silnik nie daje się uruchomić. W takiej sytuacji należy poruszyć manetką, delikatnie przebić tył i spróbować ponownie uruchomić silnik.
- eksploatując jacht z silnikiem stacjonarnym należy pamiętać, aby przed każdym uruchomieniem silnika sprawdzić poziom oleju w silniku (bagnet) oraz poziom płynu chłodniczego (jeżeli silnik posiada układ chłodzenia zamknięty). Bardzo ważne jest również sprawdzenie szczelności układu paliwowego i wody zaburtowej. Po uruchomieniu silnika należy niezwłocznie sprawdzić, czy z rury wydechowej wypływa woda wraz ze spalinami. Brak wody wylatującej wraz ze spalinami świadczy o awarii układu chłodzenia. W takiej sytuacji należy niezwłocznie wyłączyć silnik, aby nie doprowadzić do jego zatarcia.
- podstawowym elementem układu chłodzenia silnika zaburtowego i stacjonarnego jest wirnik pompy wodnej (tzw. impeller). Jest to element gumowy, który ulega naturalnemu zużyciu. W przypadku pracy „na sucho” (bez wody) wirnik może ulec zniszczeniu w bardzo krótkim czasie. Objawami zużytego wirnika są: spadek wydajności chłodzenia, wzrost temperatury silnika lub całkowity brak wody w układzie. Zaleca się okresową wymianę wirnika (zgodnie z instrukcją producenta).
- akumulatory stosowane na jachtach wymagają regularnej kontroli stanu naładowania. W przypadku dłuższego postoju jachtu, należy odłączyć akumulatory za pomocą głównego wyłącznika prądu. Należy unikać głębokiego rozładowania akumulatorów, gdyż może to doprowadzić do ich trwałego uszkodzenia.
- powszechnym problemem na jachtach jest korozja połączeń elektrycznych. Należy regularnie sprawdzać stan zacisków na akumulatorach oraz połączeń masowych. W przypadku wystąpienia nalotu (śniedzi), należy oczyścić styki i zabezpieczyć je specjalnym preparatem (np. wazeliną techniczną).
- szczególną uwagę należy poświęcić obsłudze silników wysokoprężnych (diesla). Należy dbać o czystość paliwa i regularnie wymieniać filtry paliwa. Powietrze w układzie paliwowym silnika diesla uniemożliwia jego pracę, dlatego po każdej wymianie filtra lub po wyczerpaniu paliwa w zbiorniku, należy odpowietrzyć układ paliwowy.
Zasady rozruchu i zatrzymywania pracy silników
Rodzaj silnika | Uruchamianie | Zatrzymywanie (odstawianie) |
Silnik stacjonarny wysokoprężny | – załączyć zasilanie silnika | – wolne obroty |
Silnik stacjonarny o zapłonie iskrowym (benzynowy) | – wpiąć zrywkę w gniazdo (gdy jest) | – wolne obroty |
Silnik zaburtowy manetka zewnętrzna | – wpiąć zrywkę w gniazdo (gdy jest) | – wolne obroty |
Silnik zaburtowy manetka na rumplu | – wpiąć zrywkę w gniazdo (gdy jest)- bieg na luz | – wolne obroty |
Skuter wodny z napędem strugowodnym | – wpiąć zrywkę w gniazdo | – wolne obroty |
Obsługa i eksploatacja silnika zaburtowego
Chcąc użytkować nowy silnik, należy dokładnie zapoznać się z instrukcją obsługi, przede wszystkim składem mieszanki paliwowej oraz procedurą pierwszego uruchomienia, sposobem docierania, a także z zaleceniami producenta w zakresie materiałów i środków eksploatacyjnych. Ważne jest też przestrzeganie terminów przeglądów gwarancyjnych w autoryzowanych punktach serwisowych.
Za właściwe i bezpieczne użytkowanie silnika odpowiedzialny jest sternik. On też przed rozpoczęciem pływania powinien zapoznać się z instrukcją obsługi i wyposażenia. Samodzielne czynności związane z obsługą silnika wymagają dużej wiedzy i doświadczenia, a w przypadku obsługi silników większych, bogato wyposażonych w dodatkowe urządzenia elektroniczne i mechaniczne zalecane jest korzystanie z usług autoryzowanych serwisów.
Instalowanie silnika
Silnik mocuje się do pawęży dwoma uchwytami zaciskowymi w osi łodzi. Dokręcenie uchwytów należy sprawdzać okresowo. Każdy silnik zaburtowy musi być zabezpieczony przed utonięciem linką bezpieczeństwa. Powinna być ona wystarczająco długa, by łatwo można było zanurzyć śrubę silnika i tak zamocowana, by zapobiegała samoistnemu podnoszeniu się i odczepianiu od pawęży w czasie pracy. Montując silnik na pawęży, należy zwrócić uwagę na jej wysokość. Przykręcony do pawęży silnik w pozycji pionowej powinien mieć osłonę przeciwkawitacyjną obudowy przekładni ułożoną równolegle do dna łodzi, około 30–50 mm poniżej dna. Każdy nowy silnik ma w zestawie komplet narzędzi, zapasowe przetyczki i zapasową linkę do rozruchu awaryjnego tzw. szarpankę.
Przy podłączeniu silnika do akumulatora należy czerwony kabel podpiąć do czopu (+), a czarny do czopu (–). Odwrotne podłączenie może uszkodzić system ładowania. Jeśli akumulator jest ładowany przez alternator, należy podpiąć dwa żółto-czerwone kable alternatora. W przypadku użycia sygnału dźwiękowego, świateł itp., powinny one mieć bezpieczniki zamocowane bezpośrednio do czopów akumulatora.
Przed przystąpieniem do pływania należy opuścić silnik, po jego zakończeniu wyciągnąć stopę silnika z wody. Przed pochyleniem wyłączonego silnika dźwignia biegów musi być w pozycji LUZ lub do przodu. Żeby przechylić silnik, należy złapać za tył osłony górnej i pociągnąć silnik do przodu. W cięższych silnikach czynność ta wykonywana jest za pomocą urządzenia trymującego silnik, napędzanego mechanicznie.
Kąt pochylenia silnika wpływa na odległość między stopą a powierzchnią pawęży i ma wpływ na kąt ślizgu łodzi oraz na maksymalną szybkość i sterowność.
W lekkich, małych silnikach kąt pochylenia stopy reguluje się przez zmianę położenia sworznia, aż uzyska się prawidłowe ułożenie. Aby opuścić silnik z pełnej pozycji przechyłu, należy pociągnąć za dźwignię przechyłu do góry do momentu zwolnienia blokady i wolno opuścić silnik. Kiedy silnik jest pionowo w wodzie, siła pracującej śruby będzie powodowała skręt jachtu w prawo, a w przypadku odchylenia silnika od pionu – w lewo. Silnik nie może pracować w pełnej pozycji przechyłu, gdyż wlot wody do układu chłodzenia przy stopie znajdowałby się powyżej poziomu wody, co może spowodować uszkodzenie pompy wodnej, a nawet całego silnika.
Zdemontowanie silnika z łodzi polega na odpięciu przewodów akumulatora, odkręceniu uchwytów zaciskowych, odpięciu przewodu paliwowego, ewentualnie układu sterowniczego i wyciągnięciu go na zewnątrz w pozycji pionowej. Pozycję tę utrzymuje się do chwili całkowitego opróżnienia wody. Silnik można zostawić na specjalnym uchwycie lub położyć frontem i rumplem do góry.
Tankowanie paliwa
Do silników zaburtowych stosuje się benzynę bezołowiową. Przed przystąpieniem do napełnienia zbiorników paliwa należy sprawdzić szczelność wszystkich instalacji paliwowych. Nie należy napełniać zbiornika do pełna, bo pod wpływem ciepła paliwo rozszerza się, co powoduje wzrost ciśnienia w zbiorniku i może doprowadzić do wycieków i pożaru. Zawór odpowietrzający w kurku paliwa w czasie eksploatacji silnika musi być odkręcony tak, by do zbiornika dostawało się powietrze.
Do silników dwusuwowych należy używać olejów zalecanych przez producenta. Mieszając paliwo z olejem należy stosować proporcję 1:50. Taką proporcję stosuje się zarówno przy docieraniu, jak i przy dalszej eksploatacji silnika, ale przy docieraniu nie należy przekraczać 3500 obr./min. Po pierwszych 2 godzinach docierania silnik może pracować przy każdej prędkości. Mieszając paliwo trzeba mieć odmierzone odpowiednie ilości. Mieszać należy dokładnie w miejscach o dobrej wentylacji i z dala od ognia.
Eksploatacja silnika
Przed uruchomieniem silnika należy odkręcić zawór odpowietrzający paliwo oraz sprawdzić, czy silnik nie jest na biegu wstecznym. Rozruch silnika przy biegu wstecznym może być przyczyną uszkodzenia mechanizmu zmiany biegów.
Podczas rozruchu dźwignia biegów winna być w pozycji LUZ, a sternik i pasażerowie na pokładzie jachtu w pozycji siedzącej.
W czasie uruchamiania szarpanką należy wyciągnąć gałkę ssania, a manetkę przepustnicy ustawić na pozycję START. Następnie należy doprowadzić paliwo ze zbiornika do silnika i „zalać” przewody paliwowe poprzez kilkakrotne ściśnięcie pompki ręcznej, tzw. gruszki. Linkę rozrusznika wyciąga się do momentu wyczucia zazębienia mechanizmu, a następnie zdecydowanym ruchem ciągnie. Po uruchomieniu należy wolno puszczać linkę, kontrolując swobodne nawinięcie.
W przypadku niesprawności mechanizmu powrotnego rozrusznika, można uruchomić silnik przy użyciu awaryjnej szarpanki. W tym celu należy:
- zdjąć górną obudowę,
- odłączyć cięgno blokady rozrusznika od zwijarki rozrusznika,
- wyjąć trzy śruby mocujące i zdjąć nawijarkę rozrusznika z silnika,
- przed użyciem awaryjnej szarpanki do uruchomienia silnika należy ustawić silnik na LUZ, aby zapobiec uruchomieniu silnika na biegu, gdyż nagłe, niespodziewane przyspieszenie może spowodować wypadek,
- po zrobieniu węzła na końcu zapasowej szarpanki zaczepia się ją do karbu koła zamachowego i nawija przynajmniej dwa razy naokoło w kierunku ruchu wskazówek zegara. W celu uruchomienia silnika należy zdecydowanie pociągnąć za szarpankę, a w przypadku braku zapłonu czynności powtórzyć. Po uruchomieniu silnika nie zakłada się rozrusznika lub obudowy. Należy zachować ostrożność, będąc odpowiednio daleko od koła zamachowego, zwracając uwagę, by koło nie wciągnęło części luźnego ubrania.
Po uruchomieniu sprawdzić, czy jest swobodny strumień wody z otworu kontrolnego. W razie zauważenia przerywanego strumienia lub jego braku, natychmiast zatrzymać silnik. Po chwili, jeżeli silnik pracuje rytmicznie i działa układ chłodzenia, należy wcisnąć do końca gałkę ssania i ustawić manetkę na pozycję SLOW. W przypadku niskiej temperatury otoczenia dźwignię ssania ustawić w pozycji półotwartej.
Zmiany biegów dokonuje się na wolnych obrotach dźwignią zmiany biegów. Przy zmianie biegu z NAPRZÓD na WSTECZ lub WSTECZ do NAPRZÓD należy na chwilę zatrzymać dźwignię w pozycji LUZ. Startując do przodu przy wolnych obrotach przesuwa się dźwignię biegu do przodu. Chcąc włączyć bieg wsteczny, postępuje się podobnie – na wolnych obrotach z pozycji LUZ powolnym zdecydowanym ruchem przesuwa się dźwignię biegu w odpowiednim kierunku. Przy biegu wstecznym nie należy osiągać dużych prędkości.
Zatrzymanie silnika następuje po naciśnięciu guzika STOP aż do zgaśnięcia silnika. Należy to robić przy wolnych obrotach w pozycji LUZ. W sytuacjach awaryjnych silnik może być zatrzymany przy każdej prędkości, na biegu i na luzie.
Pływanie z częściowo podniesionym silnikiem po płytkiej wodzie
Chcąc pływać po wodzie, w której stopa silnika zawadzałaby o dno, należy pochylić silnik ręcznie lub za pomocą urządzenia trymującego na luzie lub na wolnych obrotach biegu naprzód, tak by śruba znajdowała się w wodzie, a silnik ułożył się w pozycji do pływania po płytkiej wodzie. Po upewnieniu się, że tylna krawędź płyty kawitacyjnej jest zanurzona włączyć bieg lub zwiększyć obroty nie przekraczając 1500 obr./min. Nie należy przechylać łodzi, tak by wynurzał się wlot wody do chłodzenia ponad powierzchnię, gdyż spowodować to może przegrzanie silnika.
Dolewanie lub wymiana oleju
W przypadku zauważenia wycieku wody z wlewu oleju, zmiany barwy oleju na mlecznobrązowy, dużych ubytków oleju w przekładni, wymagających częstych uzupełnień należy silnik poddać przeglądowi w autoryzowanym serwisie.
Sternik motorowodny może natomiast samodzielnie sprawdzać stan oleju, uzupełniać jego niedobór oraz go wymieniać . Do przekładni nie należy stosować oleju samochodowego, lecz specjalny, zalecany przez producenta silnika olej do przekładni silników łodziowych.
Zdejmowanie i zakładanie śruby napędowej
Śruby są dostarczane z silnikiem przez producenta. Alternatywne śruby są oferowane dla specyficznych wymagań łodzi i ich zamontowanie powinno być konsultowane z autoryzowanym dealerem. Przed zdjęciem lub założeniem śruby należy odłączyć przewody od świec na wypadek przypadkowego startu silnika.
Przegląd i konserwacja silnika
Przeglądy i konserwacja silnika
Przeglądy i konserwacja to nieodzowne czynności zapobiegające potencjalnym usterkom silnika. Należy ciągle sprawdzać, czy nie ma luźnych, uszkodzonych czy brakujących części. Kolejne elementy ciągłej kontroli to: poziom oleju, stan świec zapłonowych, przewodów elektrycznych i paliwowych oraz odpowietrzacza korka wlewu paliwa. Okresowa kontrola silnika to sprawdzenie stanu śruby, akumulatora i anody służącej do ochrony silnika przed korozją galwaniczną. W zakres okresowych czynności konserwacyjnych wchodzi:
- płukanie systemu chłodzenia – czynności zapobiegające zamuleniu się i zasoleniu systemu chłodzenia. W tym celu należy ustawić silnik w pozycji pionowej i zdjąć kurek z dolnej obudowy, następnie podłączyć przyrząd do płukania i doprowadzić do przepływu przez układ chłodzenia bieżącej słodkiej wody. Po zauważeniu, że woda wypływa czysta, zdjąć przyrząd do płukania i zakręcić kurek w dolnej obudowie. W czasie płukania nie wolno używać mocnego ciśnienia wody oraz uruchamiać silnika. Silnik powinien zostać w pozycji stojącej do chwili wycieknięcia całej wody, gdyż woda zalegająca w silniku może spowodować jego uszkodzenie,
- konserwacja zapłonu dotyczy czyszczenia lub wymiany świec. W przypadku niesprawności instalacji elektrycznej lub zapłonowej należy oddać silnik do autoryzowanego serwisu. W celu wymiany lub czyszczenia świec należy zdjąć górną obudowę, odłączyć przewody i wykręcić świecę. Po przeglądnięciu świec, oczyszczeniu lub wymianie na nowe należy sprawdzić, czy uszczelki są na swoim miejscu. Świece wkręca się rękami do oporu, a następnie 1/4 obrotu kluczem. Nie dokręcać świec za mocno. Po sprawdzeniu stanu i podłączeniu przewodów zakłada się górną osłonę silnika,
- czyszczenie filtrów paliwa wymaga ostrożności, gdyż benzyna jest łatwopalna. Należy wyłączyć silnik i dokonywać czynności z dala od otwartego ognia. Czyszczenie filtra wlewu paliwa polega na jego wytrzepaniu lub przepłukaniu. W przypadku zabrudzenia się filtra w przewodzie dopływu paliwa (z boku silnika) należy dokonać jego wymiany w autoryzowanym serwisie,
- regulacja gaźnika – (rys. 4.6) gaźniki w silnikach są ustawiane fabrycznie i w większości przypadków nie wymagają regulacji. Duże zmiany ciśnienia atmosferycznego i pogody mogą mieć wpływ na rozregulowanie się gaźnika. Regulacja gaźnika polega na ustaleniu proporcji mieszanki paliwowo-powietrznej i pracy na wolnych obrotach.
Bardzo istotnym zabiegiem, gwarantującym dobre funkcjonowanie silników jest ich konserwacja po sezonie. Prace przy silnikach dla większości sterników motorowodnych są ograniczone do podstawowych czynności, bardziej skomplikowane powinny wykonywać autoryzowane serwisy.
Do prostych czynności przy silniku zalicza się kontrolę systemu elektrycznego, w tym stanu akumulatora, świec zapłonowych i bezpieczników. Kolejne czynności to sprawdzenie i w razie konieczności dokręcenie połączeń wszystkich przewodów. Trochę więcej czynności wymaga zabezpieczenie silnika na zimę po sezonie. Silnik zaburtowy powinno się przechowywać w pomieszczeniu, gdzie temperatura nie spada poniżej 0°C. W silnikach zaburtowych należy:
- wymienić olej, filtr oleju (silniki czterosuwowe),
- wymienić filtr paliwa,
- wylać paliwo z komory pływakowej gaźnika i przedmuchać go sprężonym powietrzem,
- wymienić olej w spodzinie silnika i wlać nowy olej przekładniowy pod ciśnieniem,
- osuszyć silnik z wody,
- w przypadku przetrzymywania w zimie w nieogrzewanym pomieszczeniu napełnić układ chłodzenia płynem przeciw zamarznięciu poprzez wlanie go rurką do tzw. słuchawek w czasie uruchamiania silnika.
Bardziej skomplikowane są czynności zabezpieczające silniki stacjonarne, które są narażone na działanie warunków atmosferycznych, gdyż nie demontuje się ich z łodzi na zimę. Obsługą takich silników powinny zajmować się odpowiednio w tym zakresie przeszkolone osoby.
Oprócz wyżej wymienionych czynności dodatkowo należy wysuszyć kolektory wlotowe i chłodnice, układ wspomagania kierownicy. Występujące w niektórych łodziach kolektory grzewcze wody i powietrza, urządzenia chłodzenia, agregaty, lodówki i klimatyzacja też wymagają obsługi i zabezpieczenia.
Zostawiając silnik zaburtowy lub stacjonarny z przekładnią Z na zimę należy go tak ustawić, by przez otwór wylotu spalin przez śrubę nie dostała się woda, która po zamarznięciu może doprowadzić do rozsadzenia korpusu. Zapobiega się temu przez wlanie do przekładni Z i układów chłodzenia oraz spodzin silników zaburtowych płynu przeciw zamarznięciu. Chcąc zabezpieczyć zbiornik paliwa przed skraplaniem się w nim pary wodnej, warto zostawić napełniony paliwem, dodając jednocześnie stabilizatora paliwa, który zapobiegnie obniżaniu się jakości paliwa i oddzielaniu się oleju od benzyny. By paliwo ze stabilizatorem dostało się do układu paliwowego, a płyn przeciw zamarznięciu do układu chłodzenia, należy po ich wlaniu na chwilę uruchomić silnik. Powierzchnię gaźnika i cylindrów warto pokryć smarem konserwującym, silikonem w sprayu lub gliceryną techniczną w sprayu. Preparaty w sprayu wtryskuje się do gaźnika w czasie jego pracy na biegu jałowym, krótko przed jego wyłączeniem, a do cylindrów przez otwory po wcześniejszym wykręceniu świec. Narażone na korozję powierzchnie wału, łożysk, śrub, końcówek pomp itp. smaruje się smarem.
Obajwy awarii i usterek silnika
Współczesne silniki do jachtów to w większości urządzenia, których naprawa, konserwacja oraz regulacja wymagają wyspecjalizowanych przyrządów i serwisów autoryzowanych punktów usługowych. Zarówno sternik motorowodny, jak i osoby z wyższymi uprawnieniami motorowodnymi nie są w stanie w wielu przypadkach dokonać skutecznej naprawy. Poza tym karty gwarancyjne zabraniają jakiejkolwiek ingerencji w urządzenia silnika osobom niebędącym przedstawicielami autoryzowanych serwisów. W związku z tym prowadzący jachty motorowe muszą znać podane w instrukcji zasady użytkowania, respektować je i umieć rozróżnić prawidłową pracę silnika od nieprawidłowej. Jeśli silnik jest poprawnie eksploatowany, to usterki i awarie występują bardzo rzadko. Poprawna eksploatacja sprowadza się do tankowania właściwym paliwem, dbania o stan instalacji zasilających, dokonywania przeglądów, wymian olejów, konserwacji po sezonie.
Najczęstsze objawy usterek i awarii silnika benzynowego to:
- silnik nie chce się uruchomić: spowodowane to może być brakiem paliwa, stosowaniem zanieczyszczonego paliwa zatykającego pompę paliwową, brakiem odpowietrzenia zbiornika z paliwem, uszkodzeniem systemu zapłonowego, złą proporcją mieszanki paliwa, dostaniem się wody do silnika, zatarciem silnika, uszkodzeniem mechanicznym części silnika,
- silnik po uruchomieniu gaśnie: spowodowane to może być zatkaniem pompy paliwowej lub systemu zapłonowego zanieczyszczonym paliwem,
- silnik pracuje nierównomiernie: przyczyną może być zły dobór mieszanki paliwowej, usterka przepustnicy, dostanie się wody w wyniku nieszczelności głowicy silnika,
- silnik jest zbyt słaby: brak pracy wszystkich cylindrów w wyniku awarii świec, częściowo uszkodzona instalacja elektryczna, złe ustawienie silnika na łodzi, uszkodzona lub źle dobrana śruba,
- silnik przegrzewa się: zanieczyszczenie układu wylotowego lub chłodzącego, uboga mieszanka paliwowa, zbyt długie pływanie na maksymalnych obrotach,
- silnik pracuje zbyt głośno: luzy tłoków, miski olejowej lub zbyt duże zużycie się innych części silnika,
- olej wycieka z silnika: z miski, z przekładni lub układu trymowania silnika na skutek rozszczelnienia mechanizmów i ich połączeń pracujących pod wysokim ciśnieniem,
- olej mlecznobrązowy w silniku: dostanie się wody do oleju przez rozszczelnienia, uszkodzone złącza gumowe,
- uszkodzenia po zatopieniu: inne są skutki w silniku zatopionym w czasie pracy a inne, gdy był unieruchomiony. W czasie pracy woda w silnikach czterosuwowych mogła dostać się przez układ ssący, a w dwusuwowych przez nieszczelny układ wylotowy lub gaźnik, w wyniku czego pod naporem dużej siły nieściśliwej wody zgina się korbowód. Gdy silnik był nieczynny, to mimo zalania nie ulega uszkodzeniu mechanicznemu. Mogą natomiast ulec uszkodzeniu różne elementy elektroniczne. W obu przypadkach należy silnik oddać do serwisu, gdzie zostanie rozkręcony, wysuszony i wymienione będą części elektroniczne i uszkodzone mechaniczne. Ogólnie czynności naprawcze silnika zalanego są trudne do przewidzenia i wymagają dużo czasu na dokładne wysuszenie, a po uruchomieniu taki silnik wymaga częstych regulacji.
Najczęstsze objawy usterek i awarii silnika wysokoprężnego to:
- silnik nie chce się uruchomić: brak paliwa lub jego dopływu w wyniku zepsutej pompy, zatkanych przewodów paliwowych, zapowietrzenia, uszkodzenia pompy wtryskowej, złe paliwo, uszkodzony rozrusznik, zbyt niskie napięcie prądu z akumulatora,
- silnik po uruchomieniu gaśnie: zakręcone odpowietrzenie pojemnika z paliwem, zabrudzony filtr paliwa, zatkana lub uszkodzona pompa paliwowa, zakręcony zawór wylotu,
- silnik pracuje nierównomiernie: zła praca pompy wtryskowej, woda w paliwie,
- silnik jest zbyt słaby: zła praca pompy wtryskowej, zatkane częściowo wtryskiwacze, źle dobrana lub uszkodzona śruba, niedobór smarów w układzie wału śrubowego i dławicy,
- silnik się przegrzewa: zakręcony lub zatkany układ chłodzenia, zła praca pompy wodnej, niedobór oleju,
- silnik pracuje zbyt głośno: zła praca pompy wtryskowej, zbyt wysokie ciśnienie otwarcia wtryskiwacza, przytkane rozpylacze,
- olej wycieka z silnika: uszkodzona pompa oleju, nieszczelne przewody i uszczelki lub chłodnica oleju,
- olej mlecznobrązowy: dostanie się wody do oleju w wyniku pęknięcia głowicy lub uszkodzenia uszczelki głowicy.
Znajomość przyczyn awarii i usterek może w wielu przypadkach po ich zdiagnozowaniu pomóc sternikowi w decyzji o wyłączeniu silnika, chroniąc go przed dalszymi uszkodzeniami, dostosować jego pracę do aktualnych możliwości, przystąpić do stosownych czynności samodzielnie lub napraw w autoryzowanych punktach obsługi silników.
Ważne zasady
Ważne zasady przed i podczas uruchamiania
- Sprawdź osprzęt: Zawsze upewnij się, że silnik jest zabezpieczony linką bezpieczeństwa przed utonięciem i czy uchwyty zaciskowe na pawęży są mocno dokręcone.
- Pozycja LUZ: Rozruch silnika powinien odbywać się wyłącznie na biegu jałowym (LUZ). Rozruch na biegu wstecznym może uszkodzić mechanizm zmiany biegów, a na biegu przednim – spowodować nagłe przyspieszenie i wypadek.
- Odpowietrzenie: Pamiętaj o odkręceniu zaworu odpowietrzającego w kurku paliwa, aby uniknąć problemów z dopływem paliwa.
- Kontrola chłodzenia: Zaraz po uruchomieniu sprawdź, czy z otworu kontrolnego wypływa ciągły strumień wody. Jeśli go brakuje, natychmiast wyłącz silnik, aby zapobiec jego zatarciu.
Eksploatacja i pływanie
- Zmiana biegów: Biegów dokonuj wyłącznie na wolnych obrotach. Przy zmianie kierunku (przód-tył) zatrzymaj dźwignię na chwilę w pozycji LUZ.
- Płytka woda: Podczas pływania z podniesionym silnikiem kontroluj, aby wlot wody chłodzącej nie znalazł się nad powierzchnią wody. Nie przekraczaj wtedy 1500 obr./min.
- Bezpieczeństwo pasażerów: W momencie rozruchu sternik oraz pasażerowie powinni znajdować się w pozycji siedzącej.
Konserwacja i paliwo
- Mieszanka (2T): Dla silników dwusuwowych stosuj ściśle określoną proporcję oleju do paliwa (zazwyczaj 1:50).
- Tankowanie: Nigdy nie napełniaj zbiornika do pełna (paliwo zwiększa objętość pod wpływem ciepła) i rób to z dala od ognia.
- Prace przy śrubie: Przed jakimkolwiek kontaktem ze śrubą napędową koniecznie odłącz przewody od świec zapłonowych, aby wykluczyć przypadkowy start silnika.
Najważniejsze sygnały ostrzegawcze
Jeśli zauważysz, że olej silnikowy ma mlecznobrązowy kolor, oznacza to dostanie się wody do układu. W takim przypadku (podobnie jak przy braku chłodzenia) należy niezwłocznie przerwać eksploatację i udać się do serwisu.
Lista kontrolna przed wyjściem
⚓ Lista kontrolna sternika – przed wyjściem na wodę
- Mocowanie i bezpieczeństwo
- Uchwyty zaciskowe: Mocno dokręcone do pawęży.
- Linka bezpieczeństwa: Prawidłowo zamocowana (zabezpiecza przed utonięciem silnika).
- Śruba napędowa: Brak widocznych uszkodzeń, przetyczka na miejscu.
- Akumulator: Klemy dokręcone (czerwona +, czarna -).
- Paliwo i płyny eksploatacyjne
- Poziom paliwa: Odpowiednia ilość (zbiornik nienapełniony „pod korek”).
- Odpowietrznik: Zawór w korku paliwa odkręcony.
- Mieszanka (jeśli dotyczy): Odpowiednia proporcja oleju (1:50).
- Stan oleju: Poziom w normie, brak mlecznego zabarwienia.
- Szczelność: Brak widocznych wycieków paliwa lub oleju.
- Przygotowanie do rozruchu
- Pozycja silnika: Stopa całkowicie opuszczona do wody.
- Dźwignia biegów: Ustawiona w pozycji LUZ.
- Linia paliwowa: Przewód podpięty, „gruszka” podpompowana do twardości.
- Załoga: Wszyscy pasażerowie siedzą bezpiecznie na miejscach.
- Po uruchomieniu (natychmiast)
- Chłodzenie: Sprawdź, czy z otworu kontrolnego wypływa stały strumień wody.
- Ssanie: Wciśnięte (zamknięte) po ustabilizowaniu pracy silnika.
- Praca silnika: Rytmiczna, bez niepokojących stuków.
Pamiętaj: W razie braku „sikania” wody chłodzącej – natychmiast wyłącz silnik!
Procedura po zakończeniu pływania
- Zatrzymanie silnika
- Wolne obroty: Przed wyłączeniem pozwól silnikowi chwilę popracować na wolnych obrotach w pozycji LUZ.
- Przycisk STOP: Trzymaj wciśnięty aż do całkowitego zgaśnięcia silnika.
- Zabezpieczenie stopy silnika
- Podniesienie silnika: Wyciągnij stopę silnika z wody (przechyl go do góry), aby uniknąć porastania wodorostami i korozji galwanicznej.
- Płukanie (jeśli pływałeś w słonej wodzie): Zgodnie z instrukcją, przepłucz układ chłodzenia słodką wodą, korzystając z tzw. słuchawek lub przyłącza.
- Układ paliwowy
- Odpowietrznik: Zakręć zawór odpowietrzający w korku zbiornika paliwa, aby paliwo nie wietrzało, a do środka nie dostawała się wilgoć.
- Zawór paliwa: Jeśli posiadasz zewnętrzny zbiornik, możesz odłączyć linię paliwową (jeśli silnik nie będzie używany przez dłuższy czas, warto wypracować paliwo pozostałe w gaźniku aż do zgaśnięcia silnika).
- Inspekcja końcowa
- Kontrola śruby: Sprawdź, czy na śrubę nie nawinęły się żyłki wędkarskie lub resztki roślin wodnych (mogą uszkodzić uszczelniacze wału).
- Wycieki: Rzuć okiem na obudowę i spodzinę, czy nie pojawiły się świeże ślady oleju.
- Akumulator: Jeśli jacht nie posiada systemu ładowania, upewnij się, że odbiorniki prądu są wyłączone.
Wskazówka: Jeśli planujesz dłuższą przerwę w pływaniu (powyżej kilku tygodni), instrukcja zaleca dodanie stabilizatora paliwa, który zapobiega jego starzeniu się.
E-patenty
Kursy żeglarskie i motorowodne on-line
