Materiały szkoleniowe

ŻEGLARZ JACHTOWY

Dział: Meteorologia

Temat: Informacje o pogodzie

Wróć do strony: METEOROLOGIA
Ciśnienie atmosferyczne

Spis treści strony: Informacje o pogodzie

Informacje o pogodzie

Informacje o pogodzie żeglarz może czerpać z różnych źródeł. Najważniejsze z nich to:

  • prognozy nadawane przez stacje radiowe i telewizję,
  • prognozy i ostrzeżenia nadawane przez morskie stacje brzegowe,
  • prognozy nadawane jako faksy (mapy synoptyczne) przez dedykowane stacje,
  • prognozy i ostrzeżenia nadawane w systemie NAVTEX,
  • prognozy nadawane w systemie INMARSAT-komunikaty EGC,
  • informacje o pogodzie nadawane przez stacje amatorskie,
  • informacje o pogodzie podawane w Internecie,
  • informacje o pogodzie na podstawie własnych obserwacji.

Prognozy nadawane przez radio i telewizję

Prognozy radiowe.
Prognozy te obejmują przedstawianą słownie prognozę pogody, obejmującą informacje o temperaturze, zachmurzeniu, opadach i wietrze zazwyczaj dla stosunkowo niewielkiego obszaru (dany kraj lub jego region). Te prognozy mają raczej znaczenie dla żeglugi śródlądowej. Niektóre stacje radiowe nadają prognozy morskie, według typowego układu prognoz morskich. Takie prognozy nadaje np. Program 1 PR na częstotliwości 225 kHz w godzinach 00.58, 06.28, 13.05, 19.25 (tzw. prognoza dla rybaków).

Prognozy telewizyjne.
Zazwyczaj podawane są jako mapa pogody z naniesionymi izobarami i frontami atmosferycznymi, wraz z komentarzem słownym. Obejmują zazwyczaj większy obszar (w Polsce np. Europę), a więc mogą stanowić pełniejszą informację o aktualnej i przyszłej pogodzie. Oczywiście wadą są ograniczone możliwości odbioru na morzu.

Prognozy podawane przez morskie stacje brzegowe

Prognozy przeznaczone dla żeglugi są nadawane na częstotliwościach pośrednich, krótkich i UKF. Prognozy te są przedstawiane wg typowego układu. Informacje na temat częstotliwości i czasów nadawania podawane są w źródłach lokalnych, publikacji „Admiralty List of Radio Signals” (ALRS vol.3) lub podobnych wydawnictwach, jak Almanachy lub Locje przeznaczone dla żeglarzy. Należy znać nazwy stacji nadawczych (np. PRR, Arkona Radio) i regionów na jakie prognozy są nadawane.

Prognozy nadawane w systemie INMARSAT

System INMARSAT (International Maritime Satellite) to kluczowy filar światowego systemu bezpieczeństwa morskiego GMDSS. W przeciwieństwie do aplikacji internetowych, prognozy przesyłane przez Inmarsat są odbierane bezpośrednio przez satelity geostacjonarne, co zapewnia łączność na niemal wszystkich oceanach świata (z wyjątkiem rejonów polarnych powyżej 76° szerokości geograficznej).

Prognozy pogody w tym systemie są nadawane w ramach usługi SafetyNET (część systemu EGC – Enhanced Group Call).

Jak to działa w praktyce?

Prognozy nie są „szukane” przez użytkownika, lecz automatycznie odbierane i drukowane (lub wyświetlane) przez terminal Inmarsat C (lub nowszy Fleet Safety).

  • Brak opłat: Odbiór komunikatów bezpieczeństwa (MSI – Maritime Safety Information), w tym prognoz pogody, jest dla żeglarza bezpłatny.
  • Selekcja obszarów: Terminal odbiera wiadomości na podstawie pozycji jachtu (GPS). Otrzymasz prognozę dla obszaru METAREA, w którym aktualnie się znajdujesz.
  • Format: Są to komunikaty tekstowe (ASCII), co pozwala na ich bezbłędny odbiór nawet przy bardzo słabym sygnale.

Rodzaje nadawanych informacji

System SafetyNET dzieli informacje pogodowe na dwie kategorie:

  1. Ostrzeżenia meteorologiczne (Warnings): Nadawane natychmiast po ich wydaniu przez biura hydrograficzne. Dotyczą sztormów (od 7°B w górę), huraganów, nagłych zjawisk lub niebezpiecznych lodów.
  2. Prognozy rutynowe (Forecasts): Nadawane w stałych godzinach (zazwyczaj dwa razy na dobę). Zawierają opis sytuacji barycznej, przewidywany wiatr, stan morza oraz widzialność na najbliższe 24–48 godzin.

Struktura komunikatu pogodowego

Standardowy komunikat odebrany przez Inmarsat składa się z kilku sekcji:

  • Nagłówek: Zawiera numer ostrzeżenia, obszar (np. METAREA I – Morze Północne i Bałtyk) oraz czas wydania w formacie UTC.
  • Part I: Ostrzeżenia o sztormach (jeśli występują).
  • Part II: Ogólna sytuacja synoptyczna (położenie niżów i wyżów, fronty atmosferyczne).
  • Part III: Prognoza dla konkretnych pod-obszarów (np. „Fisher”, „German Bight”).

Informacje podawane przez stacje amatorskie

Jeżeli na pokładzie znajduje się amatorska radiostacja krótkofalowa, to istnieje możliwość otrzymania informacji pogodowych od tak zwanej stacji opiekuńczej. Organizacja takiej łączności zależy od ustaleń między krótkofalowcami.

Informacje o pogodzie podawane w internecie

Istnieje wiele portali internetowych podających informacje o pogodzie. Przykładowo na stronie baltyk.pogodynka.pl (serwis IMGW PIB) można znaleźć prognozę pogody dla Bałtyku, w tym szczegółową dla rejonów południowego i południowo-wschodniego oraz polskiej strefy brzegowej, opracowaną przez Biuro Meteorologicznych Prognoz Morskich w Gdyni (prognoza rybacka). Podobne serwisy zapewniają służby meteorologiczne wszystkich państw nadmorskich.

Innym przykładem jest serwis Passage Weather. Jest to bezpłatna prognoza warunków meteorologicznych na obszary całego świata, oparta na danych GRIB. Można uzyskać prognozę w perspektywie kilku dni, w postaci map obrazujących różne czynniki meteorologiczne i hydrologiczne, tj.:

  • wiatr (dla różnych modeli komputerowych: GFS, COAMPS, WRF);
  • ciśnienie;
  • zafalowanie;
  • widzialność;
  • zachmurzenie;
  • opady.

Mapy przedstawiają te czynniki w odstępach co 3 godziny dla pierwszych 3 dni, co 6 godzin dla 4-go dnia i co 12 godzin dla kolejnych 5 dni. Istnieje możliwość zapisania prognoz i/lub ich wydrukowania. Pozwala to na opracowanie taktyki żeglugi na stosunkowo długie odcinki, także przy braku możliwości odbierania map pogody na morzu.

Prognozy są dostępne na obszary:

  • Północny Atlantyk z podregionami np. Bałtyk, Morze Północne;
  • Morze Śródziemne z podregionami np. Adriatyk i Morze Egejskie;
  • Morze Czarne;
  • Ocean Indyjski z podregionami np. Morze Południowo-Chińskie;
  • Północny Pacyfik z podregionami;
  • Południowy Pacyfik z podregionami.

Jednak należy pamiętać, że poziom profesjonalizmu niespecjalistycznych portali internetowych jest bardzo różny

Przykład prognozy ciśnienia – Weather Passage

Przykład prognozy wiatru – Weather Passage

Dane GRIB

GRIB – Grid In Binary – format (siatki) przesyłania danych, powszechnie stosowany do transmisji danych meteorologicznych. Dane są skompresowane, co pozwala na szybkie przesyłanie ich znacznej ilości, w plikach o niewielkiej objętości. Są szczególnie użyteczne w sytuacji ograniczonego dostępu do Internetu. Pliki *.grb i *. grb2 obsługiwane są przez rosnącą liczbę aplikacji i programów. 

Dane prognostyczne pochodzą z najbardziej pewnych źródeł jak: National Weather Service USA (NWS), National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA) i innych placówek naukowo badawczych całego świata, i są opracowywane według różnych modeli numerycznych. Mapy wiatru, ciśnienia atmosferycznego, zachmurzenia i opadów opracowywane są przy użyciu modelu GFS (Global Forecast System) i obliczane 4 razy dziennie dla okresu siedmiu i pół dnia. Dla wiatru mapy opracowuje się także przy użyciu modelu COAMPS i oblicza dwa razy dziennie dla okresu czterech dni, oraz modelu WRF – obliczane 4 razy dziennie dla okresu trzech dni. Mapy prognostyczne wysokości i kierunku fali pochodzą z modelu WW3 i obliczane są 4 razy dziennie na okres 7.5 dnia, a dla Bałtyku, Morza Śródziemnego i Czarnego 2 razy dziennie na okres 4 dni.

Trzeba jednak zaznaczyć, że są to prognozy numeryczne i ich dokładność dla pierwszych dwóch-trzech dni jest bardzo dobra lub dobra, ale dla dalszych dni coraz mniejsza.

Wskazane jest zatem, aby w miarę możliwości korzystać także z innych dostępnych źródeł prognoz, jak bieżące komunikaty radiowe czy mapy synoptyczne, co pozwoli na lepsze prognozowanie pogody. Czynniki lokalne mogą powodować nieco inny przebieg zmian pogody niż prognozowany numerycznie.

Meteorologiczne mapy miesięczne

Dla planowania dalszych rejsów na obszarach oceanicznych przydatne są meteorologiczne mapy miesięczne. Są one wydawane przez służby meteorologiczne różnych państw. Powszechnie używane są tzw. Routeing Charts, wydawane przez Brytyjskie Biuro Hydrograficzne Admiralicji (UKHO) lub analogiczne mapy służb USA (NOAA). Jest to 12 zestawów map, po jednym dla każdego miesiąca. Obejmują obszary oceaniczne, o zakresie 50° szerokości na 50° długości geograficznej, z całej kuli ziemskiej (Północny Atlantyk, Południowy Atlantyk, Północny Pacyfik, Południowy Pacyfik, Ocean Indyjski). Podają najbardziej istotne dane meteorologiczne i hydrologiczne w postaci diagramów obrazujących przeważające kierunki wiatru (wyrażone jako siła i procentowa częstotliwość ich występowania), kierunki prądów morskich i ich prędkość, średni rozkład ciśnienia, itd. Podawane są też najczęściej występujące tory cyklonów tropikalnych

NAVTEX

Jednym z systemów służących do rozpowszechniania informacji wpływających na bezpieczeństwo żeglugi, w tym prognoz pogody i ostrzeżeń meteorologicznych, jest Navtex. Urządzenie znajdujące się na jachcie to odbiornik, który po dokonaniu odpowiednich ustawień właściwie nie wymaga obsługi poza regularnym odczytywaniem przychodzących komunikatów. Navtex wykorzystuje częstotliwości 518 i 490 kHz, przy czym ta pierwsza jest częstotliwością podstawową i są na niej nadawane komunikaty w języku angielskim. Druga częstotliwość jest wykorzystywana przez wybrane stacje nadawcze i nadawane są na niej komunikaty w języku stacji. Nie wszystkie odbiorniki Navtex mają możliwość odbioru na częstotliwości 490 kHz. Zarówno 518 kHz, jak i 490 kHz to częstotliwości fal średnich (MF), tak więc odległość, na jaką docierają prognozy ze znajdujących się na wybrzeżu stacji nadawczej, jest odpowiednia dla propagacji fal MF i wynosi w przybliżeniu od 200 do 400 Mm odpowiednio dla pory dziennej i nocnej.

Akweny na świecie, a właściwie linie brzegowe zostały podzielone na strefy Navarea. W każdej z nich stacje nadawcze są oznaczone literami alfabetu tak, aby na granicy stref nie sąsiadowały ze sobą dwie stacje oznaczone tak samo. Podobnie każdy z dostępnych typów komunikatów ma odpowiadającą mu literę. Komunikaty najnowsze są zapisywane w miejsce automatycznie kasowanych najstarszych. Zadaniem radiooperatora jest dokonanie ustawień urządzenia polegających na wyborze stacji nadawczych, z których chce odbierać komunikaty, oraz ich typów.

Komunikaty typu A, B, D i L są odbierane zawsze, niezależnie od ustawień użytkownika. Warto pamiętać, że komunikat E zawierający prognozy pogody jest opcjonalny. Ustawienia powinno się wykonać przed rozpoczęciem rejsu. W tym celu należy kierować się informacjami na temat pokrycia obszarów przez dane stacje, które można znaleźć np. w Admiralty List of Radio Signals. Komunikaty są nadawane przez daną stację co cztery godziny w taki sposób, aby nawet w przypadku pokrycia się zasięgów sąsiadujących ze sobą stacji nie nałożyły się na siebie.

Dany komunikat jest nadawany z określonym, przypisanym mu numerem do momentu ustania przyczyny stworzenia komunikatu. Numeracja (od 01 do 99) jest odrębna dla każdego typu komunikatu z każdej stacji. Komunikat 00 jest zarezerwowany dla okoliczności specjalnych, np. rozpoczęcia działań wojennych czy wybuchu wulkanu. Taki komunikat może być wysłany poza schematem transmisji danej stacji i jest odbierany przez każdy odbiornik będący w jej zasięgu.

TYPY KOMUNIKATÓW NAVTEX:

  • A – ostrzeżenia nawigacyjne
  • B – ostrzeżenia meteorologiczne
  • C – raporty lodowe
  • D – Informacje SAR
  • E – prognozy pogody
  • F – wiadomości dotyczące służb pilotowych
  • G – komunikaty dotyczące AIS
  • H – wiadomości dotyczące systemu LORAN C
  • I – wiadomości dotyczące systemu Omega
  • J – wiadomości dotyczące systemów nawigacji satelitarnej
  • K – wiadomości dotyczące innych systemów nawigacyjnych
  • L – dodatkowa przestrzeń na ostrzeżenia nawigacyjne
  • M-Y – rezerwa
  • Z – brak komunikatu

Struktura komunikatu NAVTEX składa się z kilku stałych elementów technicznych, które pozwalają urządzeniu zidentyfikować, czy dana informacja jest nowa i czy powinna zostać wyświetlona lub wydrukowana zgodnie z Twoimi ustawieniami.

Schemat komunikatu: ZCZC JE 35

  1. ZCZC (Początek komunikatu): Jest to sygnał techniczny (tzw. phasing character), który informuje odbiornik o rozpoczęciu transmisji właściwej wiadomości. Dzięki temu urządzenie „wie”, że za chwilę nastąpią dane identyfikacyjne.
  2. J (Oznaczenie stacji): Pierwsza litera po kodzie ZCZC to identyfikator stacji nadawczej (B1). Każda stacja w danej strefie Navarea ma przypisaną unikalną literę. Pozwala to na zaprogramowanie odbiornika tak, aby odbierał dane tylko z tych stacji, które są istotne dla Twojej aktualnej trasy.
  3. E (Typ komunikatu): Druga litera to identyfikator tematyczny (B2). W tym przypadku „E” oznacza prognozę pogody. Jak wspomniałem wcześniej, na tej podstawie odbiornik decyduje, czy wyświetlić wiadomość (jeśli wybrałeś typ E w ustawieniach), czy ją zignorować.
  4. 35 (Numer komunikatu): Są to dwie cyfry stanowiące numer seryjny wiadomości (B3 i B4).
    • Numeracja biegnie od 01 do 99.
    • Odbiornik przechowuje te numery w pamięci – jeśli otrzyma komunikat o numerze, który już zna, nie wyświetli go ponownie.
    • Gdy licznik dojdzie do 99, numeracja zaczyna się od nowa, nadpisując najstarsze wpisy.
  5. Kod „00” (Przypadek specjalny): Jeśli zamiast numeru z zakresu 01-99 pojawi się 00, oznacza to komunikat o najwyższym priorytecie (np. o niebezpieczeństwie, wybuchu wojny lub wulkanu). Taka wiadomość zawsze zostanie odebrana i zasygnalizowana przez urządzenie, nawet jeśli stacja lub typ komunikatu zostały wyłączone w ustawieniach.
  6. 12 0400 UTC (Data i godzina): Określa moment nadania lub ważności komunikatu (dzień miesiąca oraz czas w formacie UTC).
  7. NNNN (Koniec komunikatu): Sygnał kończący transmisję. Po jego odebraniu urządzenie przerywa zapis i powraca w stan czuwania.

Dzięki takiej strukturze system NAVTEX działa w sposób zautomatyzowany, oszczędzając papier (w starszych modelach z drukarką) lub miejsce w pamięci urządzenia, eliminując powtarzające się informacje.

Testy

Test nr 1
Test nr 2
Wróć do strony: METEOROLOGIA
Środki bezpieczeństwa

E-patenty
Kursy żeglarskie i motorowodne on-line