Materiały szkoleniowe

ŻEGLARZ JACHTOWY

Dział: Manewrowanie jachtem żaglowym

Temat: Manewry pomocnicze – zmiana napędu

Manewry pomocnicze

Manewry pomocnicze polegają na wykonaniu czynności, które mają na celu zmianę napędu jachtu w trakcie żeglowania lub korektę napędu żaglowego. Do manewrów pomocniczych zalicza się:

  • zmianę napędu jachtu z silnika na żagle
  • zmianę napędu jachtu z żagli na silnik

Omawiane poniżej przykłady dotyczą silnika jako dodatkowego napędu. Przy małych jachtach takim dodatkowym napędem są pagaje. Omawiane czynności wykonuje się podobnie. Jednak, w przypadku stawiania żagli, jest dużo trudniej ustawić i utrzymać kurs jachtu w linii wiatru na pagajach, szczególnie przy silniejszym wietrze.

SPIS TREŚCI

Zmiana napędu jachtu z silnika na żagle

Zmianę napędu jachtu z silnika na obydwa żagle wykonuje się w następujących etapach

przygotowanie żagli do postawienia

Sternik, przed wykonaniem tej czynności, powinien dokonać podziału zadań dla poszczególnych członków załogi. Następnie sternik podaje komendy: „Przygotować grota do postawienia”, „Przygotować foka do postawienia”. Wyznaczeni do tych czynności załoganci potwierdzają przyjęcie komend: „Jest, przygotować grota do postawienia”, „Jest, przygotować foka do postawienia”. Wykonują wyznaczone zadania, a po ich zakończeniu meldują: „Grot do postawienia klar”, „Fok do postawienia klar”.

wybór miejsca na akwenie do postawienia żagli

Już podczas przygotowywania żagli do postawienia sternik powinien przeanalizować aktualne położenie jachtu na akwenie i wybrać dogodne miejsce do postawienia żagli. Miejsce to powinno się charakteryzować kilkoma cechami:

  • przy wietrze dopychającym nie powinno być zbyt blisko brzegu
  • przy silniejszym wietrze, w miarę możliwości, osłonięte od wiatru i od większej fali
  • stosunkowo mały ruch jednostek pływających.

Nie powinno się, przy wietrze dopychającym do brzegu, gdy napędem jachtu są pagaje, stawiać żagli blisko brzegu. Przy jakichkolwiek problemach z postawieniem żagli jacht może zostać zdryfowany na brzeg. Po wyborze miejsca na akwenie, omówieniu manewru i podziale zadań dla załogi, sternik rozpoczyna wykonanie manewru. Jacht wpływa na wybrane miejsce (faza „a”).

postawienie grota Sternik obiera kurs jachtu w linii wiatru i prędkość płynięcia na wystarczającą do utrzymania tego kursu. Następnie sternik podaje komendę „Grota staw”. Wyznaczeni załoganci potwierdzają przyjęcie komendy meldunkiem „Jest, grota staw” i wykonują zadanie. Po wykonaniu zadania meldują „Grot po postawieniu klar” (faza „b”).

Po postawieniu grota sternik odpada od linii wiatru, obiera kurs pod wiatr i planowany hals. Szot grota nie jest jeszcze obsługiwany (faza „c”).

wyłączenie (odstawienie) silnika Po wyjściu z linii wiatru, sternik przełącza silnik na bieg na jałowy, a następnie go wyłącza (odstawia). Po wyłączeniu, jeżeli silnik jest zamocowany na pawęży, należy unieść go do góry ponad powierzchnię wody. Czynności obsługi silnika powinien wykonać sternik. Następnie sternik przejmuje szot grota, wybiera go, tak aby żagiel zaczął pracować i rozpoczyna płynięcie kursem ostry bajdewind i wybranym wcześniej halsem (faza „d”).

rozwinięcie (postawienie) foka, zakończenie manewru Rozwinięcie (postawienie) foka nie wymaga płynięcia w linii wiatru. Jacht płynie kursem ostry bajdewind. Na tym kursie jacht ma już prędkość manewrową dzięki pracującemu grotowi. Fok po postawieniu może od razu zacząć pracować. Nie ma przy tym ryzyka przejścia jachtu na nieodpowiedni hals, co mogłoby nastąpić, gdyby jacht podczas rozwijania foka był dokładnie w linii wiatru. Sternik podaje komendę „Foka rozwiń”. Wyznaczeni załoganci potwierdzają przyjęcie komendy meldunkiem „Jest, foka rozwiń” i wykonują wymagane czynności. Po ich wykonaniu meldują „Fok klar” (faza „e”). Jacht rozpoczyna płynąć pod obydwoma żaglami.

Po zakończeniu manewru należy wykonać wymagany klar jachtu. Sternik podaje komendę „Klar na fałach”. Wyznaczeni załoganci potwierdzają przyjęcie komendy meldunkiem „Jest, klar na fałach”, klarują fały i po zakończeniu meldują „Fały klar”. Manewr zmiany napędu został zakończony.

Podczas stawiania grota, gdy na żaglu zainstalowany jest lazy jack, lik wolny żagla może zahaczyć się o jego linki. Dlatego ważne jest, aby jacht był ustawiony dokładnie w linii wiatru. Sternik i załoganci stawiający grota powinni przez cały czas obserwować żagiel.

Podniesienie silnika powinien wykonać sternik. W trakcie tej czynności nie jest potrzebne obsługiwanie urządzenia sterowego i szota grota. Płetwa sterowa powinna być ustawiona w diametralnej jachtu. Postawiony bez obsługi grot będzie utrzymywał jacht w kursie pod wiatr.

W przypadku, gdy fok ma być jedynym żaglem po zmianie napędu, należy go rozwinąć (postawić) w kursie ostry bajdewind, a następnie, przy niepracującym żaglu, wyłączyć i podnieść silnik.

Zmiana napędu jachtu z żagli na silnik

Zmianę napędu z żagli na silnik wykonuje się w następujących etapach

przygotowanie żagli do zrzucenia Przed wykonaniem tych czynności należy dokonać podziału zadań dla poszczególnych członków załogi. Następnie sternik podaje komendy: „Przygotować foka do zwinięcia”, „Przygotować grota do zrzucenia”. Wyznaczeni do tych czynności załoganci potwierdzają przyjęcie komend meldunkami: „Jest, przygotować grota do zrzucenia”, „Jest, przygotować foka do zwinięcia” i wykonują wyznaczone zadania. Po ich wykonaniu meldują: „Grot do zrzucenia klar”, „Fok do zwinięcia klar”.

wybór miejsca na akwenie do zrzucenia żagli Już podczas przygotowywania żagli do zrzucenia sternik powinien przeanalizować aktualne położenie jachtu na akwenie i wybrać dogodne miejsce do ich zrzucenia. Miejsce to powinno się charakteryzować kilkoma cechami:

  • przy wietrze dopychającym powinno być położone niezbyt blisko brzegu
  • przy silniejszym wietrze w miarę możliwości osłonięte od wiatru i od większej fali
  • stosunkowo mały ruch jednostek pływających.

zwinięcie (zrzucenie) foka Pierwszą czynnością, jeszcze przed wpłynięciem na wybrane miejsce, powinno być zwinięcie (zrzucenie) foka. Sternik ustawia jacht na kursie ostry bajdewind. Po obraniu tego kursu sternik podaje komendę „Foka zwiń”. Wyznaczeni załoganci potwierdzają przyjęcie komendy meldunkiem „Jest, foka zwiń” i wykonują zadanie. Po wykonaniu zadania meldują „Fok po zawinięciu klar”. Jacht jest nadal w kursie ostry bajdewind (faza „a” i „b”).

uruchomienie silnika Po zwinięciu foka, sternik przestaje obsługiwać szot grota. W zależności od sposobu instalacji silnika na jachcie, albo opuszcza go do wody i uruchamia, albo tylko go uruchamia. Po uruchomieniu włącza bieg do przodu i ustawia jacht w linii wiatru lub wpływa na wybrane miejsce do zrzucenia grota (faza „c”).

zrzucenie grota, zakończenie manewru Zrzucenie grota należy wykonywać, gdy jacht jest ustawiony dokładnie w linii wiatru. Sternik ustawia jacht na takim kursie. Jacht powinien płynąć z minimalną prędkością wystarczającą do utrzymania tego kursu. Sternik podaje komendę „Grot dół”. Wyznaczeni załoganci potwierdzają przyjęcie komendy meldunkiem „Jest, grot dół” i wykonują wymagane czynności (faza „d” i „e”). Po zrzuceniu grota sternik obiera zaplanowany kurs i wydaje polecenie „Klar żagli po zrzuceniu”. Wyznaczeni do tych zadań załoganci potwierdzają przyjęcie komendy meldunkami: „Jest, klar grota”, „Jest, klar foka”. Klarują żagle, a po zakończeniu prac meldują: „Grot klar”, „Fok klar”. Manewr zmiany napędu został zakończony.

Podczas zwijania foka, szot foka nie powinien być całkowicie wyluzowany. Należy go luzować stopniowo. Pozwoli to lepiej nawinąć żagiel na sztywny sztag. Fok zwinięty na sztywnym sztagu będzie wtedy pozbawiony fałd lub zagnieceń. Najlepszym kursem do wykonania tej czynności jest kurs ostry bajdewind. Opuszczanie i uruchomianie silnika powinien wykonywać sternik.

Testy

E-patenty
Kursy żeglarskie i motorowodne on-line