Manewrowanie jachtem 25

Materiały szkoleniowe

ŻEGLARZ JACHTOWY

Dział: Manewrowanie jachtem żaglowym

Temat: Refowanie żagli

Refowanie i rozrefowanie żagli

Dobór odpowiedniej powierzchni żagli do siły wiatru jest jednym z najważniejszych składników bezpiecznego żeglowania. Dlatego tak ważna jest umiejętność poprawnego refowania żagli. Jachty śródlądowe już przy sile wiatru 2°B mogą uzyskiwać spory przechył. Zmniejsza to komfort żeglowania, szczególnie dla osób będących pierwszy raz na jachcie i nieposiadających umiejętności żeglarskich. Znaczny przechył jachtu powoduje także zmniejszenie jego prędkości oraz powstanie lub zwiększenie nawietrzności. Zarefowanie żagli, co prawda, spowoduje zmniejszenie prędkości jachtu, ale na pewno podniesie komfort i bezpieczeństwo żeglowania.

Spis treści

Refowanie grota

Refowanie grota wykonuje się poprzez:

zmniejszanie jego powierzchni, obniżając żagiel do bomu:
- układanie fałd i mocowanie do bomu przy pomocy refsejzingów;
- zwijanie żagla w bomie;
zmniejszanie jego powierzchni, przesuwając żagiel do masztu:
- zwijanie żagla w maszcie;
- zwijanie żagla przy maszcie.

Refowanie grota można wykonywać na postoju, albo podczas płynięcia jachtu. Dużo trudniej refuje się grota, gdy jacht jest w ruchu i znajduje się na zafalowanym akwenie. Dlatego najlepiej jest to wykonywać podczas postoju jachtu w porcie. Dobrze jest także wykonać refowanie, gdy jacht jest zacumowany do boi lub, gdy stoi na kotwicy, a miejsce postoju jachtu jest osłonięte od silnego wiatru. Po zarefowaniu powinno się żagiel postawić i sprawdzić poprawność zarefowania. Refowanie grota podczas żeglowania na otwartym akwenie i przy dużej sile wiatru może być bardzo trudne i niebezpieczne, szczególnie w przypadku nie wyszkolonej i mało doświadczonej załogi.

Refowanie grota na bomie przy pomocy refsejzingów

Grot powinien mieć dwie refbanty. Pozwoli to bardziej elastycznie i skutecznie zmniejszyć jego powierzchnię. Jest to istotne, szczególnie przy żeglowaniu w silnym wietrze, gdy zamiast zrzucać już zarefowanego grota zmniejsza się jego powierzchnię i nadal go wykorzystuje. Refowanie grota wymaga czasu i dobrze, aby było wykonywane przez co najmniej dwie osoby.

Kierujący jachtem wyznacza załogantów do refowania żagla. Jacht jest przycumowany i ma wiatr od dziobu. Grot jest schowany do kieszeni lazy jacka.

Wykonywane czynności:

kierujący jachtem wydaje wyznaczonym członkom załogi polecenie „Przygotować grota do zarefowania”;
wyznaczeni wcześniej załoganci potwierdzają przyjęcie polecenia meldunkiem „Jest, przygotować grota do zarefowania”, zajmują wyznaczone stanowiska i zaczynają wykonywać prace przygotowawcze;
- obniżają bom grota do pozycji poziomej;
- rozpinają kieszeń lazy jacka;
- sprawdzają, czy przy żaglu są wszystkie wymagane linki potrzebne do jego zarefowania;
po zakończeniu prac składają meldunek „Grot do zarefowania klar”;
kierujący jachtem wydaje wyznaczonym członkom załogi polecenie „Zarefować grota na pierwszej refbancie”;
załoganci potwierdzają przyjęcie polecenia meldunkiem „Jest, zarefować grota na pierwszej refbancie” i rozpoczynają refowanie żagla;
- układają fałdy grota na bomie w kieszeni lazy jacka do pierwszej refbanty;
- wiążą refhalslinkę do masztu i bomu, tak aby blokowała przesuwanie rogu halsowego w poziomie i w pionie (Rys. 4.25);
- wybierają i wiążą refszkentlę do noku bomu i do bomu, tak aby żagiel był napięty wzdłuż bomu, zawiązana do bomu refszkentla zabezpieczy nowy refowy róg szotowy żagla przed unoszeniem (Rys. 4.25);
- wiążą refsejzingi do bomu (Rys. 4.25);
stawiają grota i sprawdzają poprawność zarefowania, żagiel powinien być przy bomie napięty i nie posiadać żadnych fałd;
jeżeli żagiel nie będzie zaraz wykorzystywany, opuszczają grota i klarują go w kieszeni lazy jacka, a następnie podnoszą nok bomu.

po wykonaniu powyższych czynności załoganci składają meldunek „Grot po zarefowaniu klar” lub „Grot klar”.

Zmiana zarefowania z niższej refbanty na wyższą refbantę lub odwrotnie, z wyższej na niższą, wymaga wykonania tylko części czynności opisanych powyżej.

Refowanie grota w maszcie lub bomie

Obecnie spotyka się na wodach śródlądowych jachty posiadające urządzenia do refowania grota w bomie lub w maszcie. Sprawny i łatwy sposób zmiany jego powierzchni jest bardzo istotny przy szybko zmieniających się warunkach wiatrowych i przy mało licznej załodze. W przypadku urządzenia refowego w maszcie refowanie grota należy wykonywać, gdy jacht jest ustawiony w linii wiatru. W innym kursie opory powstające podczas zwijania grota mogą to uniemożliwić lub doprowadzić do zaklinowania żagla w maszcie.

Do refowania wykorzystuje się dwie liny: fał rolera grota i szkentlę grota. Kierujący jachtem wyznacza załogantów do refowania żagla. Załoganci zajmują wyznaczone stanowiska.

Wykonywane czynności:

kierujący jachtem wydaje wyznaczonym członkom załogi polecenie „Przygotować grota do zarefowania”;
wyznaczeni wcześniej załoganci potwierdzają przyjęcie polecenia meldunkiem „Jest, przygotować grota do zarefowania”, zajmują wyznaczone stanowiska i zaczynają wykonywać prace przygotowawcze, a po ich zakończeniu składają meldunek „Grot do zarefowania klar”;
kierujący jachtem podaje komendę „Fał rolera grota wybieraj, szkentlę grota luzuj”;
wyznaczeni załoganci potwierdzają przyjęcie komendy meldunkami „Jest, fał rolera grota wybieraj” oraz „Jest, szkentlę grota luzuj” i wykonują zadanie;
kierujący jachtem wstrzymuje zwijania grota przy odpowiedniej powierzchni komendami: „Dość fał rolera grota wybieraj”, „Dość szkentlę grota luzuj”;
załoganci potwierdzają przyjęcie komend meldunkami „Jest, dość fał rolera grota wybieraj” oraz „Jest, dość szkentlę grota luzuj” i kończą wykonywanie czynności, następnie klarują fał oraz szkentlę i składają meldunek „Grot zarefowany klar”.

Refowanie grota przez nawinięcie na bom

Na małych rekreacyjnych jachtach mieczowych spotyka się jeszcze refowanie wykonywane poprzez owijanie grota na bomie. Po zarefowaniu nok bomu znacznie się obniża. Ogranicza to przestrzeń w kokpicie dla sternika oraz załogi i utrudnia ich przechodzenie na drugą burtę. Zmniejsza to bezpieczeństwo żeglowania.

Rozrefowanie grot

Rozrefowanie grota, ze względu na łatwiejsze czynności oraz krótszy czas wykonywania, może być realizowane zarówno, gdy jacht jest przycumowany lub, gdy jest w ruchu na otwartym akwenie. W przypadku, gdy jacht jest w ruchu, rozrefowanie grota powinno się wykonywać przy niepracującym żaglu, najlepiej w linii wiatru. Kierujący jachtem wyznacza załogantów do rozrefowania żagla. Załoganci zajmują wyznaczone stanowiska.

Wykonywane czynności:

kierujący jachtem wydaje wyznaczonym członkom załogi polecenie „Przygotować grota do rozrefowania”;
wyznaczeni wcześniej załoganci potwierdzają przyjęcie polecenia meldunkiem „Jest, przygotować grota do rozrefowania”, zajmują wyznaczone stanowiska i zaczynają wykonywać prace przygotowawcze, a po ich zakończeniu składają meldunek „Grot do rozrefowania klar”;
kierujący jachtem wydaje wyznaczonym członkom załogi polecenie „Rozrefować grota”;
załoganci potwierdzają przyjęcie polecenia meldunkiem „Jest, rozrefować grota” i rozpoczynają wykonanie zadania;
rozwiązują refsejzingi oraz refszkentlę i refhalslinkę;
jeżeli żagiel będzie teraz wykorzystywany, wybierają fał grota;
jeżeli żagiel nie będzie teraz wykorzystywany, opuszczają grota i klarują go w kieszeni lazy jacka;
wypinają szot grot, a następnie podnoszą nok bomu i mocują go do achtersztagu;
po wykonaniu powyższych czynności załoganci składają meldunek „Grot po rozrefowaniu klar” lub „Grot klar”.

Refowanie foka

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Jeszcze nie tak dawno było to praktycznie niemożliwe. Co najwyżej, chcąc mieć mniejszą powierzchnię foka, zakładało się, o ile się posiadało, inny, mniejszy fok. Obecnie większość jachtów rekreacyjnych, pływających na wodach śródlądowych, jest wyposażona w sztywny sztag i roler foka. Urządzenia te umożliwiają w prosty sposób sprawne regulowanie powierzchni tego żagla, a przez to bezpieczne żeglowanie. Zmniejszanie powierzchni foka podczas żeglowania polega na jednoczesnym wybieraniu fału rolera i luzowaniu pracującego szota foka. Po uzyskaniu odpowiedniej powierzchni żagla refowanie zostaje zakończone zablokowaniem fału rolera.

Refowanie foka zamocowanego do sztywnego sztagu

Kierujący jachtem wyznacza załogantów do refowania żagla. Załoganci zajmują wyznaczone stanowiska. Wykonywane czynności:

kierujący jachtem wydaje wyznaczonemu członkowi załogi polecenie „Przygotować fał rolera do wybierania”;
załogant potwierdza przyjęcie polecenia meldunkiem „Jest, przygotować fał rolera do wybierania”, wykonuje zadanie, a następnie składa meldunek „Fał rolera do wybierania klar”;
kierujący jachtem podaje komendę „Fał rolera wybieraj, prawy (lewy) foka szot luzuj”;
wyznaczeni wcześniej załoganci potwierdzają przyjęcie komendy „Jest, fał rolera wybieraj, prawy (lewy) foka szot luzuj” i zaczynają wykonywać zadanie;
po zwinięciu żagla do odpowiedniej powierzchni kierujący jachtem wstrzymuje zwijanie foka komendami: „Dość fał rolera wybieraj”, „Dość prawy (lewy) foka szot luzuj”;
załoganci potwierdzają to meldunkami: „Jest, dość fał rolera wybieraj” oraz „Jest, dość prawy (lewy) foka szot luzuj” i kończą wykonywanie czynności;
fał rolera zostaje zablokowany i sklarowany, a następnie zostaje złożony meldunek „Fok zarefowany klar” lub „Fok klar”.

Rozrefowanie foka zamocowanego do sztywnego sztagu

Kierujący jachtem wyznacza załogantów do rozrefowania żagla. Załoganci zajmują wyznaczone stanowiska. Wykonywane czynności:

kierujący jachtem wydaje wyznaczonemu członkowi załogi polecenie „Przygotować fał rolera do luzowania”;
załogant potwierdza otrzymanie polecenia meldunkiem „Jest, przygotować fał rolera do luzowania”, wykonuje zadanie, a następnie składa meldunek „Fał rolera do luzowania klar”;
kierujący jachtem podaje komendę „Prawy (lewy) foka szot wybieraj, fał rolera luzuj”;
wyznaczeni wcześniej załoganci potwierdzają przyjęcie komendy „Jest, prawy (lewy) foka szot wybieraj, fał rolera luzuj” i zaczynają wykonywać zadanie.
po rozwinięciu żagla do odpowiedniej powierzchni kierujący jachtem wstrzymuje dalsze rozwijania foka komendami: „Dość prawy (lewy) foka szot wybieraj”, „Dość fał rolera luzuj”;
załoganci potwierdzają to meldunkami: „Jest, dość prawy (lewy) foka szot wybieraj” oraz „Jest, dość fał rolera luzuj” i kończą wykonywanie czynności;
fał rolera zostaje zablokowany i sklarowany, a następnie zostaje złożony meldunek „Fok klar”.

Refowanie lub rozrefowanie żagli podczas żeglowania

Refowanie lub rozrefowanie foka, w przypadku, gdy fok jest zamocowany na sztywnym sztagu, jest czynnością stosunkowo prostą. Można to wykonać w dowolnym momencie żaglowania. Najlepiej w kursie bajdewind.

Refowanie lub rozrefowanie grota powinno się wykonywać w porcie, gdy jacht jest odpowiednio przycumowany do nabrzeża. Może się jednak zdarzyć przypadek, że refowanie lub rozrefowanie grota trzeba wykonać podczas żeglowania. Wykonanie tego zadania jest wówczas trudniejsze i wymaga wykonania szeregu dodatkowych czynności:

wybór miejsca do refowania lub rozrefowania

Refowanie lub rozrefowanie grota powinno być wykonywane w miejscu podobnym jak w przypadku zmiany napędu jachtu. W przypadku wyboru miejsca niespełniającego tych warunków, należy się liczyć z dodatkowymi utrudnieniami mogącymi wystąpić podczas wykonywania tych czynności.

zmiana napędu lub postój jachtu

Po wyborze miejsca należy zmienić napęd z żagli na silnik lub stanąć na kotwicy. Można także, o ile jest taka możliwość, przycumować jacht do boi. Manewr stanięcia na kotwicy lub dojścia do boi omówiony jest w rozdziale „Manewry postojowe”. Manewr zmiany napędu omówiony jest w niniejszym rozdziale.

refowanie lub rozrefowanie grota

Po wybraniu i wykonaniu odpowiedniego manewru należy wykonać refowanie lub rozrefowanie grota. Czynności te powinny być wykonywane na zrzuconym lub niepracującym żaglu.

zmiana napędu lub postawienie żagli, dalsza żegluga pod żaglami

Po zarefowaniu lub rozrefowaniu grota można powrócić do żeglowania pod żaglami. W przypadku stanięcia na kotwicy lub przycumowania do boi należy wykonać odpowiedni manewr. W przypadku zmiany napędu należy wykonać manewr omówiony w niniejszym rozdziale. Po wykonaniu wybranego manewru można kontynuować żeglugę pod żaglami na skorygowanej powierzchni ożaglowania.

Podsumownie - Zapamiętaj

Dlaczego refujemy? (Cel i bezpieczeństwo)

Refowanie to zmniejszanie powierzchni żagla w celu dostosowania go do siły wiatru. Jest to kluczowy element bezpieczeństwa żeglugi.

Efekty: Zmniejsza przechył jachtu, poprawia komfort załogi (zwłaszcza niedoświadczonej) i ogranicza nawietrzność.
Wpływ na żeglugę: Choć prędkość może spaść, żegluga staje się bezpieczniejsza i bardziej stabilna.

Najważniejsze zasady (Do zapamiętania)

Kiedy refować?

Najlepiej zanim wypłyniesz lub gdy warunki są jeszcze stabilne.
Refowanie jest najbezpieczniejsze i najłatwiejsze na postoju (w porcie, na kotwicy lub boi) w miejscu osłoniętym.

Refowanie podczas żeglugi na zafalowanym akwenie przy silnym wietrze jest trudne i niebezpieczne.

Praca zespołowa

Manewr powinny wykonywać co najmniej dwie osoby.
Kluczowa jest komunikacja: wydawanie jasnych poleceń („Przygotować…”, „Zarefować…”) i głośne potwierdzanie ich wykonania („Jest…”, „Klar”).

Kolejność działań Zawsze najpierw przygotuj stanowisko i liny, a dopiero potem przystąp do właściwego manewru. Po zakończeniu sprawdź ustawienie żagla.

Procedury refowania – Kluczowe punkty techniczne

Refowanie Grota (Tradycyjne – na bomie)

Grot powinien być wyposażony w dwie refbanty (rzędy refsejzingów), co daje elastyczność.

Przygotowanie: Obniż bom do poziomu, rozepnij lazy jacka.
Mocowanie rogów (Najważniejsze!):
- Róg halsowy (przy maszcie): Musi być zablokowany w pionie i poziomie za pomocą refhalslinki.
- Róg szotowy (na noku bomu): Refszkentla musi być mocno wybrana, aby żagiel był napięty wzdłuż bomu i zabezpieczony przed unoszeniem.
Refsejzingi: Wiąże się je do bomu dopiero po zabezpieczeniu rogów. Żagiel przy bomie musi być napięty i bez fałd .

Refowanie Grota (W maszcie – roler)

Wymóg krytyczny: Jacht musi być ustawiony w linii wiatru. W innym kursie opory mogą zaklinować żagiel w maszcie.
Technika: Jedna osoba wybiera fał rolera, druga luzuje szkentlę grota.

Refowanie Foka (Sztywny sztag)

Współczesne jachty używają rolerów na sztywnym sztagu.

Technika: Polega na jednoczesnym wybieraniu fału rolera i luzowaniu pracującego szota foka.
Zakończenie: Po uzyskaniu odpowiedniej powierzchni należy zablokować fał rolera.

Rozrefowanie (Przywracanie pełnej powierzchni)

Jest szybsze niż refowanie, ale wymaga uwagi.

W ruchu najlepiej wykonywać je w linii wiatru przy niepracującym żaglu.
Kolejność: Rozwiązanie refsejzingów i linek rogów -> Wybranie fału (podniesienie żagla) -> Wypięcie/sklarowanie zbędnych lin.
Fok: Wybieramy szot foka, jednocześnie luzując fał rolera.

Testy

E-patenty
Kursy żeglarskie i motorowodne on-line