Materiały szkoleniowe
ŻEGLARZ JACHTOWY
Dział: Manewrowanie jachtem żaglowym
Temat: Obsługa innych urządzeń jachtowych
Obsługa urządzeń jachtowych
miecz
bosak, pych, pagaje
kotwica
przechwycenie boi
SPIS TREŚCI
Obsługa miecza
Płetwa mieczowa zmniejsza dryf jachtu. Może także pełnić funkcję dodatkowego balastu. Wtedy jej znaczny ciężar może utrudniać jej podnoszenie. Dlatego ciężką płetwę mieczową powinno się podnosić z wykorzystaniem kabestanu. Pozwoli to skutecznie i bezpiecznie wykonać tę czynność. Dobrze jest także oznaczyć fał płetwy mieczowej kolorowymi znacznikami, tak aby można było łatwo uzyskać informację o jej położeniu. Jest to bardzo ważne szczególnie podczas wykonywania manewrów na wodzie o małej głębokości.
Opuszczanie płetwy mieczowej nie powinno być wykonywane zbyt szybko. Niekontrolowane szybkie jej opuszczanie może doprowadzić do zaklinowania fału, a nawet uszkodzenia skrzyni mieczowej. Powoli luzując fał, płetwa mieczowa opuszczana jest na wymaganą głębokość. Po maksymalnym opuszczeniu płetwy mieczowej powinno się, wybierając fał, minimalnie ją podnieść. Będzie wtedy lepiej osadzona w skrzyni, co zmniejszy ryzyko jej skrzywienia, a napięty fał nie zaklinuje się w skrzyni mieczowej podczas płynięcia jachtu.
Wpływając na płytką wodę, należy stopniowo, odpowiednio do głębokości wody, podnosić płetwę mieczową. Uderzenie płetwą w bardzo twarde kamieniste dno, szczególnie przy większej prędkości jachtu, może doprowadzić do jej uszkodzenia. Na większości jachtów śródlądowych zainstalowana jest uchylna płetwa mieczowa. Konstrukcja ta, w przypadku kontaktu płetwy z dnem, umożliwia jej uniesienie. W konstrukcji szybowej urządzenia mieczowego nie jest to możliwe. Każdy, nawet przy małej prędkości jachtu, kontakt płetwy z dnem, może spowodować awarię nie tylko urządzenia mieczowego, ale także awarię kadłuba jachtu, tym poważniejszą, im większa będzie prędkość jachtu. Wiąże się to także z ryzykiem urazów członków załogi jachtu.
Obsługa bosaka, pychu, pagajów
Wielkość bosaka, pychu i pagajów powinna być dostosowana do rozmiarów jachtu.
Bosak
Jest niezbędny do przechwycenia boi, odepchnięcia jachtu od nabrzeża, dociągnięcia jachtu do nabrzeża lub wyłowienia z wody jakiegoś elementu, który wypadł za burtę. Bosak można także wykorzystywać do nadania jachtowi prędkości początkowej w manewrze odejścia od nabrzeża. Nie należy, i to w żadnej sytuacji, próbować bosakiem hamować i chronić jacht przed uderzeniem w nabrzeże. Będzie to mało skuteczne i może się skończyć nie tylko złamaniem bosaka, ale poważnym urazem osoby obsługującej bosak. Nie należy także wykorzystywać bosaka w manewrze „Alarm – człowiek za burtą” i przechwytywać nim osobę będącą w wodzie przy burcie. Jest to mało skuteczne i niebezpieczne.
Pych (długie wiosło)
Pych może być wykorzystywany do odpychania jachtu od nabrzeża, od dna, a także do wiosłowania, szczególnie wtedy, gdy jacht ma wysoką burtę. Pych jest również skuteczny przy spychaniu jachtu z mielizny, a także do nadania jachtowi prędkości początkowej. Pych ze względu na jego znaczną długość obsługuje się na stojąco. Należy przy tym uważać, aby nie stracić równowagi i nie wypaść za burtę.
Pagaje (wiosła)
Na wyposażeniu jachtu powinny być dwa pagaje. Wyjątkiem mogą być tylko bardzo duże jachty. Ich wysokie burty oraz duży ciężar jachtu praktycznie uniemożliwiają użycie nawet największych pagajów. Jedynym wiosłem, jaki można wykorzystać na takich jachtach, jest pych.
Wykonywane czynności przy obsłudze pagajów:
- kierujący jachtem, po wyznaczeniu osób do obsługi pagajów (wioseł), podaje komendę „Pagaje (wiosła) chwyć”
- wyznaczeni załoganci potwierdzają przyjęcie komendy meldunkiem „Jest, pagaje (wiosła) chwyć” i trzymając pagaje zajmują odpowiednie miejsca przy burtach jachtu
- kierujący jachtem podaje komendę „Pagaje (wiosła)”, komenda ta wydawana jest na początku i na końcu wiosłowania
- załoganci potwierdzają przyjęcie komendy meldunkiem „Jest, pagaje (wiosła)” i wystawiają pagaje na zewnątrz jachtu, pagaje nie powinny dotykać wody
- komenda sternika „Obie naprzód (wstecz)”
- załoganci potwierdzają przyjęcie komendy meldunkiem „Jest, obie naprzód (wstecz)” i na obu burtach jednocześnie rozpoczynają pracę, tak aby jacht płynął prosto do przodu lub wstecznie, wymagane jest jednakowe tempo wiosłowania
- komenda sternika „Lewa (prawa) naprzód, prawa (lewa) wstecz”
- załoganci potwierdzają przyjęcie komendy meldunkiem „Jest, lewa (prawa) naprzód, prawa (lewa) wstecz”, załogant na lewej burcie pracuje wiosłem nadając ruch do przodu, załogant na prawej burcie pracuje wiosłem nadając ruch wsteczny, powoduje to zacieśnianie cyrkulacji jachtu
- komenda sternika „Hamuj”
- załoganci potwierdzają przyjęcie komendy meldunkiem „Jest, hamuj”, zanurzone pagaje (wiosła) ustawiają pionowo w wodzie, pióra prostopadle do burt
- komenda sternika „Basta”
- załoganci potwierdzają przyjęcie komendy meldunkiem „Jest, basta”, pagaje (wiosła) układają są w ustalonych miejscach na jachcie.
Obsługa kotwicy
Na wyposażeniu rekreacyjnego jachtu śródlądowego powinna być co najmniej jedna kotwica. Wskazane jest jednak, aby na jachcie były dwie, a nawet trzy kotwice. Kotwice wykorzystywane są w różnych wariantach manewrów postojowych, a także w sytuacjach awaryjnych. Jedna z kotwic powinna być przygotowana do użycia na dziobie, a druga na rufie jachtu. Coraz częściej, szczególnie na większych jachtach, kotwice mocowane są na koszach dziobowych i rufowych wraz z bębnami, na których nawinięta jest taśma kotwiczna. Taki sposób zamocowania kotwicy bardzo przyspiesza jej przygotowanie oraz ułatwia jej użycie. Ciężar kotwicy należy dobrać w zależności od jej typu oraz od wielkości jachtu. Kotwice powinny być tak usytuowane i zamocowane na jachcie, aby mogły być jak najszybciej użyte i nie stwarzały przeszkody w poruszaniu się po pokładzie jachtu. Liny kotwiczne powinny być prawidłowo sklarowane. Nieodpowiednia obsługa kotwicy może być przyczyną poważnego urazu lub uszkodzenia jachtu.
Zasady obsługi kotwicy:
- zwracać uwagę na jej ostre zakończenia i uwzględniać jej ciężar
- sprawdzić, przed jej użyciem, poprawność zamocowania liny kotwicznej do kotwicy i do jachtu
- przyjąć, podczas jej obsługi, pozycję zabezpieczającą przed wypadnięciem z jachtu
- wyrzucić kotwicę z dziobu dopiero w momencie, gdy jacht zatrzymał swój ruch do przodu, wyrzucenie jej z dziobu podczas ruchu jachtu do przodu, może spowodować wciągniecie liny kotwicznej pod jacht i zaplątanie jej o płetwę mieczową, urządzenie sterowe lub o silnik.
W przypadku, gdy liną kotwiczną jest taśma nawinięta na bęben, część z czynności wymienionych powyżej jest pomijana. Należy dodatkowo sprawdzić, czy bęben kotwiczny nie jest zablokowany. Szczegółowe zasady obsługi kotwicy są omawiane przy manewrach stawania lub schodzenia z kotwicy, a także przy innych manewrach postojowych.
Przechwycenie boi, założenie cumy na boję
Podczas przechwytywania boi jacht powinien mieć bardzo małą prędkość manewrową lub nie być w ruchu. Boję powinno się przechwytywać z burty nawietrznej. Przy podpływaniu do boi burtą zawietrzną, jacht może zostać zdryfowany na boję i wpłynąć na nią. Utrudni to, albo wręcz uniemożliwi, przechwycenie boi. Przechwycenie boi i założenie na niej cumy dziobowej powinno być wykonywane przez dwu załogantów. Jeden z nich obsługuje bosak, a drugi cumę.
Wykonywane czynności
- przechwycenie boi bosakiem Boję powinno się przechwycić zahaczając bosakiem o linę (łańcuch) utrzymującą ją do dna. Następnie należy na krótko przytrzymać boję, a nawet podnieść ją, tak aby drugi załogant mógł sprawnie przełożyć cumę przez ucho boi. Nie należy przechwytywać boi, zahaczając bosakiem o jej ucho. Może to utrudnić, a nawet uniemożliwić, założenie cumy na boję.
- założenie cumy na boję Po przechwyceniu bosakiem boi drugi załogant powinien, możliwie jak najszybciej, przełożyć przez ucho boi cumę na biegowo lub obłożyć cumę na uchu boi w wersji pojedynczej.
- zwolnienie boi i luzowanie cumy Natychmiast po założeniu cumy należy ją zacząć luzować, a bosak zdjąć z boi.
Na jachcie z wysoką burtą i relingiem przechwycenie boi bosakiem i założenie na niej cumy, może być bardzo trudne, a czasami wręcz niemożliwe do wykonania. Szczególnie, gdy boja nie ma wysoko zamontowanego ucha. W zależności, czy będzie na boję zakładana cuma dziobowa, czy rufowa, istotny jest dobór odpowiedniego miejsca na jachcie, z którego boja będzie przechwytywana. W przypadku cumy rufowej powinna to być albo część środkowa, albo rufowa jachtu. W przypadku cumy dziobowej powinna to być część dziobowa jachtu poza koszem. Bardzo wąska przestrzeń na pokładzie przy samym dziobie jachtu, ograniczona koszem dziobowym oraz sztagiem, utrudnia wykonywanie tych czynności. Stosunkowo dobrym miejscem jest część dziobowa burty nawietrznej tuż poza koszem dziobowym.
W przypadkach szczególnych, gdy przechwycenie boi z części dziobowej jachtu i założenie na niej cumy dziobowej jest niemożliwe, należy to wykonać z innego dogodniejszego miejsca na jachcie. Może to być część środkowa, a nawet rufowa burty nawietrznej. W większości konstrukcji jachtów jest ona dużo niższa niż część dziobowa. Wydłużoną cumę dziobową należy wtedy poprowadzić w stronę rufy na zewnątrz want i słupków relingu. Po przechwyceniu boi i założeniu na niej cumy dziobowej należy możliwie jak najszybciej przesuwać jacht wzdłuż boi, tak aby boja znalazła się na wysokości dziobu. Dopiero potem należy luzować cumę dziobową, tak aby jacht ustawił się w odpowiedniej odległości od boi.
Testy
E-patenty
Kursy żeglarskie i motorowodne on-line
