Materiały szkoleniowe
ŻEGLARZ JACHTOWY
Dział: Manewrowanie jachtem żaglowym
Temat: Manewry awaryjne – dryf
Manewr awaryjny jest to procedura (zespół wymaganych czynności), jaką należy wykonać, aby skutecznie poradzić sobie z poważnym problemem, jaki pojawił się podczas żeglowania. Manewr awaryjny może być wykonywany jachtem płynącym pod żaglami, płynącym na silniku lub z jednoczesnym wykorzystaniem obu tych napędów.
Manewry awaryjne jachtem płynącym pod żaglami
Manewry awaryjne jachtem płynącym pod żaglami:
Manewr stanięcia dryf jest wykonywany wtedy, gdy występuje nagła potrzeba (np. z powodu awarii na jachcie) pozostawienia urządzeń jachtu bez obsługi. Po wykonaniu tego manewru jacht będzie samodzielnie, bez obsługi urządzeń, bezpiecznie przemieszczał się po wodzie. Manewr stanięcia w dryf na jachcie typu slup można wykonać tylko wtedy, gdy jacht płynie pod obydwoma żaglami, fokiem i grotem.
Kierujący jachtem (sternik) przekazuje załodze informację „Stajemy w dryf”, załoga potwierdza przyjęcie informacji meldunkiem „Jest, stajemy w dryf”.
Sternik, z kursu jakim płynie jacht, obiera kurs ostry bajdewind (faza „a”).
Sternik, po obraniu kursu ostry bajdewind (faza „b”):
Gdy jacht zaczyna wchodzić w sektor martwy i zbliża się do linii wiatru, fok zaczyna pracować „wstecznie”, wyhamowuje jacht i wspomaga przejście jachtu linii wiatru (faza „c”).
Jacht przechodzi linię wiatru z małą prędkością. Po przejściu linii wiatru, fok pracujący „wstecznie”, powoduje odpychanie dziobu jachtu od linii wiatru (faza „d”).
Jacht, płynąc wolno, coraz bardziej odpada od linii wiatru. Grot nie pracuje, przez co nie zwiększa się prędkość jachtu (faza „e”).
Gdy jacht będzie ustawiony prostopadle do linii wiatru (ustawiony burtą do wiatru), sternik zmienia położenie płetwy sterowej wychylając ją, o podobny kąt, na przeciwległą burtę. Po zmianie położenia płetwy sterowej jacht zaczyna wolno skręcać do linii wiatru (faza „f”).
Jacht bez pracującego grota, zmniejszając prędkość, nadal skręca do linii wiatru. W pewnym momencie ruch ten zostanie zahamowany przez pracujący „wstecznie” fok. Jacht zatrzymuje się, a następnie rozpoczyna ruch wsteczny (faza „g”). Jest to początek dryfu jachtu.
Wychylona płetwa sterowa spowoduje, w ruchu wstecznym, skręcanie jachtu. Skręt jachtu będzie wspomagany przez foka, który dodatkowo będzie odpychał dziób jachtu od linii wiatru. W pewnym momencie jacht tak odpadnie od linii wiatru, że zacznie pracować grot. Spowoduje to zatrzymanie ruchu wstecznego jachtu i rozpoczęcie płynięcia jachtu do przodu (faza „h”). Jacht, przy ciągle wychylonej płetwie sterowej, rozpocznie ponowne skręcanie na wiatr. Cykl ten będzie się powtarzał (faza „i”).
Sternik blokuje rumpel z wychyloną płetwą sterową oraz o ile wcześniej nie zostało to wykonane, zostaje zablokowany pracujący szot foka. Urządzenie sterowe i żagle nie są obsługiwane przez sternika i załogę jachtu. Jacht samodzielnie dryfuje.
Wypadkowy kierunek dryfu będzie zależał od wzajemnej proporcji wielkości powierzchni foka i grota:
Prędkość dryfu i kierunek dryfu zależą także od ustawienia płetwy mieczowej:
Jak można zauważyć, poprzez korektę wielkości powierzchni foka lub grota, a także poprzez podnoszenie lub opuszczanie płetwy mieczowej, istnieje możliwość korygowania prędkości dryfu i wypadkowego kierunku dryfu.
Jacht będzie wykonywał szybki skręt. Po przejściu linii wiatru jacht może mieć zbyt dużą prędkość i po wychyleniu płetwy sterowej na drugą burtę jacht może przejść powrotnie linię wiatru i nie stanąć w dryf.
Może to spowodować wyhamowanie jachtu jeszcze przed wejściem w linię wiatru i odrzucenie na pierwotny hals.
Pracujący grot, w trakcie rozpoczęcia manewru i wchodzenia w linię wiatru, będzie nadawał jachtowi zbyt dużą prędkość. Jacht będzie miał za dużą prędkość po przejściu linii wiatru i podczas odpadania od wiatru. Po wychyleniu płetwy sterowej na przeciwległą burtę jacht może ponowne przejść linię wiatru i nie stanąć w dryf.
Przełożenie płetwy sterowej na drugą burtę, zanim jacht ustawi się burtą do wiatru, spowoduje, że będzie on pokonywał krótszą drogę do linii wiatru. Jacht może przez to nie wytracić całkowicie prędkości i ponowne przejść linię wiatru.
Spowoduje to za duże odpadnięcie jachtu. Pracujący grot zwiększy prędkość jachtu. Zbyt duże odpadnięcie jachtu może także spowodować, że fok przestanie pracować „wstecznie”. Może to spowodować dodatkowe zwiększenie prędkości jachtu. Brak wychylenia płetwy sterowej na drugą burtę doprowadzi wtedy do wykonania niekontrolowanego zwrotu przez rufę.
Aby wyjść z dryfu należy:
Odblokowanie urządzenia sterowego, ustawienie płetwy sterowej w osi jachtu, odblokowanie szota foka oraz przełożenie foka na przeciwległą burtę powinno się wykonać jak najszybciej po sobie.
Dlaczego refujemy?
Refowanie to zmniejszanie powierzchni żagla w celu dostosowania go do siły wiatru. Jest to kluczowy element bezpieczeństwa żeglugi.
Najważniejsze zasady (Do zapamiętania)
Kiedy refować?
Refowanie podczas żeglugi na zafalowanym akwenie przy silnym wietrze jest trudne i niebezpieczne.
Praca zespołowa
Kolejność działań Zawsze najpierw przygotuj stanowisko i liny, a dopiero potem przystąp do właściwego manewru. Po zakończeniu sprawdź ustawienie żagla.
Procedury refowania – Kluczowe punkty techniczne
Refowanie Grota (Tradycyjne – na bomie)
Grot powinien być wyposażony w dwie refbanty (rzędy refsejzingów), co daje elastyczność.
Refowanie Grota (W maszcie – roler)
Refowanie Foka (Sztywny sztag)
Współczesne jachty używają rolerów na sztywnym sztagu.
Rozrefowanie (Przywracanie pełnej powierzchni)
Jest szybsze niż refowanie, ale wymaga uwagi.
Testy
E-patenty
Kursy żeglarskie i motorowodne on-line