Materiały szkoleniowe

ŻEGLARZ JACHTOWY

Dział: Manewrowanie jachtem żaglowym

Temat: Ostrzenie i odpadanie

Ostrzenie i odpadanie

Manewry zmiany kursu jachtu bez przejścia linii wiatru, czyli bez zmiany halsu, to:

  • odpadanie
  • ostrzenie.

Spis treści

SPIS TREŚCI

Odpadanie

Odpadanie jest to manewr zmiany kursu jachtu z ostrzejszego na pełniejszy bez przekroczenia linii wiatru. Pełny zakres odpadania występuje od granicy sektora martwego, gdzie rozpoczyna się kurs ostry bajdewind, do kursu fordewind.

Poprawne wykonanie tego manewru wymaga przestrzegania następujących zasad:

  • mały kąt wychylenia płetwy sterowej (stosunkowo duży promień skrętu)
  • stopniowe luzowanie żagli (wykonywane równocześnie z wychyleniem płetwy sterowej)
  • zakończenie odpadania – ustawienie płetwy sterowej w diametralnej jachtu przy jednoczesnym wstrzymaniu luzowania żagli.

Czynności wykonywane podczas manewru

  • sternik wychyla płetwę sterową o niewielki kąt (około 10°), tak aby jacht zaczął zmieniać kurs na bardziej z wiatrem i rozpoczyna luzować szot grota
  • jednocześnie z wychyleniem płetwy sterowej sternik podaje komendę załogantowi obsługującemu pracujący szot foka „Prawy foka szot luzuj”
  • załogant potwierdza przyjęcie komendy meldunkiem „Jest, prawy foka szot luzuj” i rozpoczyna luzować szot foka
  • luzowanie obu szotów powinno być wykonywane, tak aby żagle nadal pracowały, należy jednak zwracać uwagę na to, aby żagle nie były przebrane
  • na zakończenie odpadania sternik ustawia płetwę sterową w diametralnej jachtu i wstrzymuje luzowanie szota grota
  • jednocześnie sternik podaje komendę załogantowi obsługującemu pracujący szot foka „Prawy foka szot dość luzuj”
  • załogant potwierdza przyjęcie komendy meldunkiem „Jest, prawy foka szot dość luzuj” i wstrzymuje luzowanie szota
  • jacht płynie nowym kursem, manewr odpadania został zakończony.

Luzowanie żagli powoduje przesuwanie środka ożaglowania w kierunku dziobu. Efektem tego jest zmniejszenie nawietrzności lub pojawienie się zawietrzności jachtu. W manewrze odpadania ułatwia więc to zmianę kursu na kurs pełniejszy. Błędem jest brak luzowania lub zbyt małe luzowanie żagli. Przy zmianie kursu na pełniejszy, brak luzowania żagli powoduje, że są one przebrane. Może to doprowadzić do dużego przechyłu jachtu, a nawet do jego wywrotki. Powoduje to także znaczne zmniejszenie prędkości jachtu. Innym błędem występującym w tym manewrze jest zbyt duże lub zbyt dynamiczne wychylenie płetwy sterowej. Jacht zaczyna bardzo szybko skręcać, co może spowodować utratę kontroli nad poprawnym luzowaniem żagli i doprowadzić do dużego przechyłu jachtu, a nawet do jego wywrotki.

Ostrzenie

Ostrzenie jest to manewr zmiany kursu jachtu z pełniejszego na ostrzejszy bez przejścia linii wiatru. Pełny zakres ostrzenia występuje od kursu fordewind do granicy sektora martwego.

Poprawne wykonanie tego manewru wymaga przestrzegania następujących zasad:

  • mały kąt wychylenia płetwy sterowej (stosunkowo duży promień skrętu)
  • stopniowe wybieranie żagli (jednoczesne z wychyleniem płetwy sterowej)
  • zakończenie ostrzenia – ustawienie płetwy sterowej w diametralnej jachtu, przy jednoczesnym wstrzymaniu wybierania żagli.

Czynności wykonywane podczas manewru

  • sternik wychyla płetwę sterową o niewielki kąt (około 10°), tak aby jacht zaczął zmieniać kurs na bardziej pod wiatr i rozpoczyna wybierać szot grota
  • jednocześnie z wychyleniem płetwy sterowej sternik podaje komendę załogantowi obsługującemu pracujący szot foka „Prawy foka szot wybieraj”
  • załogant potwierdza przyjęcie komendy meldunkiem „Jest, prawy foka szot wybieraj” i rozpoczyna wybierać szot foka
  • wybieranie obu szotów powinno być wykonywane, tak aby żagle nadal pracowały, należy jednak zwracać uwagę na to, aby żagle nie były przebrane
  • na zakończenie ostrzenia sternik ustawia płetwę sterową w diametralnej jachtu i wstrzymuje wybieranie szota grota
  • jednocześnie sternik podaje komendę załogantowi obsługującemu pracujący szot foka „Prawy foka szot dość wybieraj”
  • załogant potwierdza przyjęcie komendy meldunkiem „Jest, prawy foka szot dość wybieraj” i wstrzymuje wybieranie szota
  • jacht płynie nowym kursem, manewr ostrzenia został zakończony.

Wybieranie żagli powoduje przesuwanie środka ożaglowania w kierunku rufy. Efektem tego jest powstanie lub zwiększenie nawietrzności lub spadek zawietrzności jachtu. W manewrze ostrzenia ułatwia więc to zmianę kursu na kurs ostrzejszy. Błędem jest brak wybierania lub zbyt małe wybieranie żagli w tym manewrze. Przy zmianie kursu na ostrzejszy, brak wybierania żagli powoduje, że będą one poluzowane. Błędem jest także zbyt duże wybieranie szotów żagli. Spowoduje to przebranie żagli. Duże wychylenie płetwy sterowej przy ostrzeniu nie jest już tak niebezpieczne jak przy odpadaniu. Jacht, wykręcając szybko na wiatr, będzie jednak wytracał znacznie swoją prędkość, szczególnie jeżeli w tak krótkim czasie nie uda się odpowiednio wybrać żagli.

Testy

E-patenty
Kursy żeglarskie i motorowodne on-line