Materiały szkoleniowe
ŻEGLARZ JACHTOWY
Dział: Bezpieczeństwo i ratownictwo
Temat: Ochrona przeciwpożarowa
Ochrona przeciwpożarowa
Pożary na jachtach zdarzają się rzadko, ale o bezpieczeństwo trzeba dbać i minimalizować zagrożenia. Oceniając pod kątem zagrożenia pożarowego jacht, to przede wszystkim mnóstwo materiałów łatwopalnych. Tworzywa sztuczne, paliwo, gaz, drewno, lakiery i farby itd. Najlepszym rozwiązaniem jest zawsze, nie dopuścić do pożaru – zgodnie z zasadą łatwiej zapobiegać niż leczyć. Ważne jest, aby poznać przyczyny powstawania pożarów i sposoby radzenia z nim, gdy już powstanie.
1.Zagrożenia i przyczyny pożarów
Częstą przyczyną pożarów na jachcie jest nieostrożność w czasie pracy kuchenki gazowej. Otwarty ogień w pomieszczeniu, a zwłaszcza tak małym jak kambuz to zawsze jest duże zagrożenie. Wystarczy chwila nieuwagi, aby od płomienia zajęły się inne materiały palne lub łatwopalne. Gotowanie na jachcie podczas płynięcia nie jest dobrym rozwiązaniem, lepiej to robić w czasie postoju. Inne zagrożenia w wewnątrz jachtu to: palenie papierosów, używanie otwartego ognia np. świeczki oraz możliwość wystąpienia zwarcia w instalacji elektrycznej np. uszkodzone lub przetarte przewody elektryczne.
Szczególną uwagę trzeba poświęcić instalacji gazowej zasilającej kuchenkę gazową. Ryzyko jej rozszczelnienia nie jest duże, ale może do tego dojść i wtedy pojawia się bardzo wysokie zagrożenie wybuchem lub pożarem. Gaz jest cięższy od powietrza i jeśli wydostaje się na zewnętrz to opada do zęzy. Trzeba zawsze reagować, jeśli pojawi się podejrzany zapach i w razie wątpliwości co do szczelności instalacji zawsze wietrzyć jacht. Butla gazowa powinna być przechowywana w bakiście na zewnątrz kabiny, a zawór na niej powinien być zakręcony, kiedy nie jest używana. Zawsze przestrzegamy procedury uruchamiania i wyłączania kuchenki gazowej. Włączając otwieramy zawór na butli, później na instalacji (jeśli jest) i dopiero odpalamy kuchenkę, gasząc kuchenkę, w pierwszym kroku zamykamy zawór na butli i po wygaśnięciu płomienia na palniku zakręcamy pozostałe zawory.
Drugim ważnym elementem zagrożenia jest paliwo używane do silnika. Musimy zwracać uwagę na instalację paliwową oraz na sposób przechowywania paliwa na jachcie. Na jachtach śródlądowych stosuje się w większości przypadków jako paliwo benzynę lub mieszankę benzyny i oleju. Jest bardzo łatwopalna ciecz, więc unikamy jej rozlewania w czasie tankowania silnika a w tym czasie nikt nie może używać otwartego ognia i palić papierosów. W czasie pracy silnika kontrolujemy stan szczelności instalacji paliwowej.
Lista podstawowych zagrożeń pożarowych na jachcie:
kambuz – czyli kuchenka gazowa lub spirytusowa. Należy zachować szczególną ostrożność przy obchodzeniu się z nimi, kontrolować szczelność i zawsze zakręcać butlę z gazem. Drugim zagrożeniem w kambuzie jest smażenie potraw i gorący olej. Unikamy smażenia i używania kuchenki w czasie rejsu.
silnik – kontrolujemy czy nie ma wycieku z przewodów paliwowych. Silnik należy kontrolować po każdym użyciu. Nie wolno używać ognia w pobliżu silnika.
zbiornik paliwa – bakista z zbiornikiem lub kanistrem. Zbiorniki powinny być szczelnie zamknięte. W czasie upałów należy ograniczyć zapasy do minimum. Często temperatura w nagrzanym forpiku może dojść do 600C.
instalacja elektryczna – to jedno z najbardziej wrażliwych miejsc na jachcie. Wszystkie przewody powinny być osłonięte, aby uniemożliwić ich przypadkowe uszkodzenie. Nie należy naprawiać bezpieczników tylko je wymieniać na nowe. Kontrolować metalowe elementy instalacji, które nie mogą być zardzewiałe. W przypadku awarii przewodów elektrycznych, również należy je wymieniać na nowe,
akumulatory – powinny znajdować się w metalowych skrzyniach w bakistach z dobrą wentylacją, nie należy używać ognia w pobliżu akumulatorów.
palenie papierosów po pokładem – powinien być ustalony absolutny zakaz palenia pod pokładem.
2.Sprzęt przeciwpożarowy
Bardzo ważne jest prawidłowe rozmieszczenie sprzętu przeciwpożarowego na jachcie. Cała załoga powinna znać ich rozkład i wiedzieć, gdzie się znajdują i jak ich użyć w razie zagrożenia.
Środki gaśnicze na jachcie:
woda – wody mamy pod dostatkiem dookoła jachtu, wodą nie możemy gasić: instalacji elektrycznej pod napięciem, palących się cieczy takich jak benzyna, olej na patelni, rozpuszczalniki.
gaśnice proszkowe – uniwersalne urządzenia gaśnicze, przykrywają palące się elementy proszkiem i odcinając dopływ powietrz tłumią ogień. Występują jeszcze czasami gaśnice pianowe lub śniegowe, ale są bardzo rzadko spotykane na jachtach.
koc gaśniczy – służy do tłumienia ognia. Należy naciągnąć koc na ogień, np. palący się olej na patelni w kambuzie i przydusić go,
rękawice ognioodporne – pozwalają chwytać palące się przedmioty i wyrzucać za burtę.
Na jachcie śródlądowym powinny znajdować się gaśnice – minimum jedna. Najczęściej będzie to gaśnica proszkowa. Powinna być przechowywana w pobliżu miejsca, gdzie ryzyko powstania pożaru jest największe, czyli okolice silnika i kambuz. Koniecznie trzeba kontrolować termin przydatności gaśnicy, każda z nich podlega okresowej kontroli i przeglądowi. Nie powinny też być uszkodzone. Na każdej z nich znajduje się instrukcja obsługi. Po zerwaniu i wyjęciu zawleczki można nacisnąć dźwignię. Dyszę kierujemy w kierunku palącego się miejsca, a najlepiej środek gaśniczy kierować na podstawę płomieni. Gaśnica ma określoną pojemność środka gaśniczego, a więc czas jej działania jest również określony i najczęściej nie przekracza kilkudziesięciu sekund. Na jachcie powinien być również koc gaśniczy. Najczęściej znajdziemy go w kambuzie. Zasad użycia jest prosta, narzucamy koc na palące się miejsce, w ten sposób odcinamy dopływ tlenu zasilający ogień.
3.Gaszenie pożarów
Jeśli wybuchnie pożar na jachcie, nie wolno wpadać w panikę, koniecznie trzeba zachować spokój i przystąpić do akcji. Pierwsza osoba, która zauważy pożar ogłasza alarm głośno krzycząc „Pożar” lub „Pali się” i przystępuje natychmiast do gaszenia. Należy złapać najbliższy środek gaśniczy i gasić. Jeśli jest to pożar rozgrzanego oleju na patelni, używamy koca gaśniczego narzucając go na kuchenkę i tłumiąc ogień. Jeśli pali się instalacja elektryczna, paliwo lub silnik używamy gaśnicy proszkowej nigdy wody. Odsunąć od ognia inne przedmioty palne, gdy pali się instalacja elektryczna, należy natychmiast odłączyć akumulatory.
Pożar wykryty w wczesnej fazie rozwoju, zazwyczaj można jeszcze opanować. Zwlekanie z gaszeniem może doprowadzić do rozprzestrzenienia się ognia i tym samym sytuacji, w której pożaru nie da się już ugasić siłami załogi.
Jeśli pożar wybuchnie na pokładzie, sternik powinien tak ustawić jacht względem wiatru, aby ten nie pomagał w rozprzestrzenianiu się ognia. Jeśli płomienie są na rufie, ustawiamy kadłub jachtu pod wiatr, jeśli ogień jest na dziobie – z wiatrem. Pożar na śródokręciu powinno gasić się w półwietrze. Inaczej będzie wyglądała sytuacja w przypadku pożaru w kabinie. Należy podjąć działania ograniczające dostęp świeżego powietrza do wewnątrz, ustawić jacht w bajdewindzie, zamknąć klapy i wywietrzniki. Ogień w kabinie powoduje szybkie jej zadymienie, utrudniające prowadzenie akcji gaśniczej i może być bardzo niebezpieczny dla członków załogi wewnątrz. Należy chronić załogę i umieścić ją na pokładzie z dala od ognia. Działania gaśnicze należy prowadzić z zejściówki.
Pożar, który nie został opanowany w pierwszej fazie rozwoju, najczęściej powoduje niestety konieczność podjęcia ewakuacji i opuszczenia jachtu. Załoga wychodząc na pokład powinna mieć na sobie kamizelki ratunkowe.
Jeśli na pokładzie lub co gorsze w wewnątrz kabiny pojawi się ogień, to jest duże zagrożenie dla naszego bezpieczeństwa i bezpieczeństwa jachtu. Koniecznie trzeba szybko zapanować nad sytuacją. Pierwsza czynność to zatrzymujemy jacht i ustawiamy go w takim kierunku do wiatru, aby ogień nie był przenoszony na resztę jednostki. Wiatr ma wywiewać ogień za burtę. Kolejnym krokiem jest wezwanie pomocy. W kolejnym kroku przystępujemy do próby gaszenia pożaru dostępnymi środkami (gaśnice, koce). Jeśli takie próby nie dadzą rezultatu, ewakuujemy cała załogę z jachtu.
Testy
E-patenty
Kursy żeglarskie i motorowodne on-line
